????????? ??? ?????

ضميمة1
تعاري�، قوانين و مقررات

از آنجاكه تعري� مناطق ح�اظت شده كشور ما با تقسيم بندي اتحاديه بين المللي ح�اظت از طبيعت و منابع طبيعي (IUCN) به طور كامل منطبق نيست. در اين �صل ابتدا تعاري� متناسب با تقسيم بنديهاي سازمان محيط زيست ايران و سپس تعاري� مربوط به مناطق ح�اظت شده (چشم اندازهاي ح�اظت شده) بر گر�ته از: اتحاديه بين المللي ح�اظت از طبيعت و منابع طبيعي 1980 ارائه ميگردد.
مناطق چهارگانه:
بخشهايي از زيستگاههاي خاص كشور ميباشند كه به منظور ترميم تخريبها و يا حراست ويژگيهاي بوم شناختي، ذخاير ژنتيكي و تنوع زيستي تحت مديريت و ح�اظت مطلق و يا نسبي قرار ميگيرند. در حال حاظر در كشور ما اين مناطق شامل : 7 پاركهاي ملي، 24 پناهگاههاي حيات وحش، 42 منطقه ح�اظت شده و 4 اثر طبيعي ملي ميباشند.
منطقه ح�اظت شده:
منطقه ح�اظت شده از مجموعة مناطق تحت مديريت سازمان ح�اظت محيط زيست است كه به دليل دربر داشتن برخي ارزشهاي بوم شناختي استراتژيك، به منظور حراست ، احياء و ترميم حيات گياهي و جانوري و جلوگيري از زوال تدريجي آنها انتخاب و تحت مديريت قرار ميگيرد .
هد� اصلي انتخاب و اعمال مديريت دراينگونه مناطق، �راهم آوري شرايطي براي حراست ، بازسازي يا بهسازي زيستگاه ها و گونه ها به خاطر ارزشهاي علمي ، اقتصادي ، آموزشي ، �رهنگي و ت�رجگاهي منطقه است.
برخلا� تصور رابج، مبناي مديريت در اينگونه مناطق صر�اً ح�اظتي نيست بلكه با توجه به اهدا�، نقش مديريت، زون بندي منطقه و ارائه روشهايي براي كاربري زمين در جهت بهبود و ارتقاء خصوصيات ويژه و شرايط طبيعي زيستگاه ميباشد.
ح�اظت در اينگونه مناطق در مقايسه با پاركهاي ملي، پناهگاههاي حيات وحش و آثار طبيعي ملي از درجة كمتري برخوردار است و بهره برداريهايي كه از نظر كمي يا كي�ي با اهدا� ح�اظتي منطقه مغايرتي نداشته باشند مجاز شناخته شده اند.
ساماندهي انواع بهره برداريهاي كشاورزي، اقتصادي، آموزشي و ت�رجگاهي سازگار با خواسته هاي هر زون ميبايست بر اساس الگوي مديريت و طبقه بندي منطقه انجام گيرد. (101)

قوانين و مقررات مناطق ح�اظت شده و پنا هگاه هاي حيات وحش :
به طور كلي هر عملي كه موجب از بين ر�تن رستنيها و تغيير اكوسيستم شود از قبيل: قطع اشجار ، بوته كني ، خارزني ، ذغالگيري ، تجاوز و تخريب محيط زيست در محدودة اين مناطق، ممنوع ميباشد .
تعلي� دام �قط بر اساس مميزي مراتع و تعيين ظر�يت، با كنترل و نظارت مأمورين مجاز است.
شكار وصيد در مناطق ح�اظت شده و پناهگاه هاي حيات وحش �قط از طريق پروانه ويژه مجاز است .
است�اده از معادن در مناطق ح�اظت شده و پناهگا ه هاي حيات وحش �قط بر اساس موا�قتنامه 1354 بين سازمان محيط زيست و وزارت صنايع و معادن مجاز است. در اين موا�قتنامه صدور پروانه اكتشا� و اجازه بهره برداري از معادن جديد در 47 منطقه ممنوع و در 18 منطقه طبق ضوابط مندرج در موا�قتنامه مجاز شناخته شده است.
تعلي� دام در محدوده هاي امن مناطق ح�اظت شده و پناهگا ه هاي حيات وحش طبق موا�قتنامه 1362 بين سازمان محيط زيست و سازمان جنگلها و مراتع ممنوع است.
بهره برداري از مناطق ح�اظت شده و پناهگا ه هاي حيات وحش ( جاده سازي ، كانال كشي ، احداث ساختمان ، كانونهاي توليدي ، ح�ر چاه ، كان كني و . . . ) داراي ضوابط مشخصي نبوده و بر اساس ارزيابي اثرات توسعه انجام مي گيرد و تابعي از نظرات كارشناسي است كه بندرت امكان ممنوعيت آنها �راهم مي شود. ولي نهايت تلاش بايد صورت گيرد كه اين نوع �عاليتها محدوده هاي امن را تحت تأثير قرار ندهند و اين محدوده ها بلا معارض باقي بمانند. (102)

محدوده هاي امن
محدوده هاي امن معمولاً در طبيعي ترين بخشهاي مناطق ح�اظت شده يا نواحي كه استعداد رسيدن به شرايط طبيعي را دارند انتخاب ميشوند.
هد� از انتخاب اين محدوده ها اعمال مديريت ح�اطتي بيشتر به منظور حراست از ذخيره گاههاي اصلي ژني يا زيستگاهي منطقه ميباشد. در اين محدوده ها كه حدود يك پنجم مساحت كل منطقه را در بر ميگيرند گونه هاي گياهي و جانوري �رصت مي يابند تا �عاليتهاي زيستي خود را تا حدودي آزادانه و بدون تعارض انجام دهند. همچنين اين محدوده ها به عنوان كانوني جهت جذب و ترميم جمعيتهاي حيات وحش به شمار مي روند.
ايجاد محدوده هاي امن براي ح�ظ حداقل سيماي طبيعي مناطق و جمعيتهاي حيات وحش عمده كشور تدبيري اساسي به شمار مي رود كه نتايج بسيار مثبتي در بر داشته است . ضوابط تعيين اين محدوده ها با توجه به ويژگيهاي كشور و موقعيت ح�اظت آن اتخاذ گرديده است . در تعيين محدوده هاي امن ضوابط زير به كار گر�ته شده اند.
- مناطقي كه جمعيت حيات وحش آنها به دليل �عاليتهاي مخرب انسان به شدت صدمه ديده و زيستگاه آنها در خطر تخريب قرار دارد ولي به دليل بر خورداري از شرايط زيستي مناسب قادر به دستيابي به شرايط مساعدتري هستند.
- مناطقي كه از نظر تأمين منابع و نيازهاي زيستي حائز شرايط بوده و با برخي از اقدامات مي توان آن را براي زيستن وحوش برگشت پذير نمود.
- محدود ه هاي امن بايد منابع آبي وحوش و مسيرهاي مهاجرت را بپوشاند و امنيت آن از نظر قانوني تضمين شده باشد.
محدود هاي امن بايد داراي مرزهاي مشخص و مطمئني باشند.
- محدوده هاي امن بايد كليه زيستگاه هاي مهمترين حيات وحش دشت زي و كوه زي در يك منطقه را بپوشاند.
- محدوده هاي امن بايد معر� عمده ترين زيستگاه هاي منطقه باشند و در صورت امكان يگانگي و ارتباط زيستگاه ها با يكديگر ح�ظ شود.
- ثمر بخشي محدوده هاي امن منوط به اجراي ضوابط حاكم بر آنها و تعيين ظر�يت اراضي پيراموني و بهره برداري بر مبناي اصول صحيح از آنها باشد.
- محدوه هاي امن بايد از نظر وسعت در سطحي باشند كه بتوانند ضمن ح�ظ تماميت و يكپارچگي اكولوژيك منطقه قادر به تأمين نيازهاي حيات وحش مورد نظر باشند.
- �قدان شرايط لازم براي انتخاب محدوده هاي امن يكپارچه ( به علت تخريب يا معارضات موجود ) دليلي براي رها نمودن مناطق به حال خود نيست و مي توان آنها را به صورت چند پاره (خوشه اي ) انتخاب نمود . در اين صورت براي جبران كاستيهاي بوجود آمده بايد كنترل ونظارت دقيق تري را اعمال نمود.
- پيش شرط �ايده مندي دراز مدت محدوده هاي امن ح�اظت مستمر آنها از يك سو و مستثني نمودن آنها از هر گونه بهره برداري است . به همين دليل انعقاد موا�قتنامه اي مبني بر كنار گذاردن آنها از كان كني ، با وزارت صنايع و معادن امري ضروري است. جنگلها ومراتع امري ضروري است .
- محدوده هاي امن همانند پاركهاي ملي در مقياس كوچك به شمار مي روند كه در قلب مناطق ح�اظت شده و پناهگاه هاي حيات وحش قرار گر�ته اند . (23)


ضوابط بين المللي تعيين مناطق ح�اظت شده
(بر گر�ته از: اتحاديه بين المللي ح�اظت از طبيعت و منابع طبيعي 1980)
مناطق ح�اظت شده (چشم اندازهاي ح�اظت شده) نمونه هاي مشخصي از چشم اندازها ميباشند كه در اثر تركيبي از اشكال طبيعي و �رهنگي ويژه بوجود آمده و بدين ترتيب منابع با شكوهي از آب و خاك را كه از جنبه زيبائي شناسي بسيار پر جذبه و كشش است پديد آورده است. اين مناطق ممكن است نتيجه است�اده هاي سنتي از زمين بوده يا از رابطه ويژه �رهنگي برخي از گروههاي اجتماعي با طبيعت و محيط زيست ناشي شده باشد. و همچنين ممكن است به نوع خاصي از نحوه است�اده از زمين كه در آن اراضي وسيعي به صورت ، طبيعي يا نيمه طبيعي در جوار مراكز شهري باقيمانده و نگهداري شده باشند مربوط باشد.
اثر ا�زايش جمعيت، توسعه اراضي شهري، ا�زايش اوقات �راغت، تقاضاي ت�ريحي و توريسم، تخصيص اراضي و امكانات متعدد و بيشتري را در محيط هاي زيبا براي شهروندان الزامي مي سازد. به همين دليل مديريت و ح�اظت از اين مناطق آميخته �رهنگي- طبيعي در چنين شرايطي كاملاً ضرورت پيدا مي كند اين مناطق از جنبه علمي به دليل داشتن امكانات بالقوه �راوان به عنوان يك ذخيره گاه ژنتيكي و نيز به دليل سنتهاي اجتماعي و �نون است�اده سنتي از زمين كه البته در نتيجه اثرات تكنولوژي مدرن به سادگي قابل دگرگوني است از جنبه علمي حائز اهميت �راوانند. اما دقيقاً به همين دليل و هر چند تعداد اين گونه مناطق بسيار نادر است، اعمال مديريت و ح�اظت از آنها �وق العاده ضرورت دارد.
اهدا� مديريت :
مديريت در اين طبقه از مناطق شامل نگهداري از چشم اندازهاي طبيعي با اهميت در سطح ملي است. ويژگي اين مناطق توازن و همگوني بين �نون و است�اده هاي سنتي انساني و محيط طبيعي است كه در نتيجه آن براي است�اده هاي ت�ريحي و توريسم در چارچوب شيوه زندگي معمول و روزمره مردم و �عاليتهاي اقتصادي ، آنها زمينه هاي بسيار متنوعي در ارتباط با ايجاد موقعيتهاي تحسين بر انگيز در اين مناطق �راهم مي شود.
ويژگي بارز مناطق اين طبقه از آن سبب �وق العاده با اهميت است كه اراضي طبيعي يا نيمه طبيعي چشم اندازهاي بسيار متنوعي را در سطح جهاني مي پوشاند.
اين مناطق از جهت تأمين تنوع اكولوژيكي و هد�هاي آموزشي، علمي و �رهنگي نيز �وق العاده با اهميت است.
معيار هاي انتخاب و مديريت :
اهدا� و خصوصيات مناطقي كه در اين طبقه قرار مي گيرند ضرورتاً بسيار وسيع است. به دليل تنوع �راوان چشم اندازهاي طبيعي يا نيمه طبيعي كه در كشورهاي مختل� ديده مي شوند، اين گونه مناطق ممكن است شامل دو گروه زير باشد:
ال� : مناطقي كه چشم اندازهاي آنها در اثر دخالتهاي انسان به كي�يت ويژه اي از زيبائي رسيده اند.
ب : مناطقي كه در درجه اول اراضي طبيعي هستند كه به طور چشمگيري براي است�اده هاي ت�ريحي و توريسم تحت مديريت قرار گر�ته اند.
در مورد اراضي دسته اول بايد گ�ت كه اين نوع چشم اندازها ممكن است نشان دهنده و معر� سنن زندگي، باورها و اعنقادات، سازمان اجتماعي، آداب و عادات مردم باشند. ص�ت مشخصه ديگر در اين مناطق وجوه متمايز شيوه هاي است�اده از زمين است.
ويژگي بارز اين چشم اندازها جذبه و كشش مناظر و صحنه هاي آشكار زيباي آن بوده، يا از نظر زيبائي شناسي نمونه هاي منحصر ب�ردي از اشكال و اماكن استقرار و اسكان انسان مي باشد. شيوه غالب است�اده از اراضي در زمينه هاي مختل� نظير كشاورزي، دامداري، صيد در اين مناطق جنبه سنتي دارد. مساحت اين گونه مناطق بايد به اندازه كا�ي بزرگ باشد تا يگانگي نمونه چشم اندازها ح�ظ گر دد.
د رمورد اراضي دسته دوم بايد گ�ت كه اين نوع چشم اندازها بيشتر در اراضي طبيعي يا مناطق خوش منظره در طول سواحل و حواشي درياچه ها، عوارض طبيعي نظير اراضي كوهستاني، كوهپايه ها، سواحل رودخانه ها يا در خشكي در مجاورت شاهراههاي مهم توريستي يا كانونهاي متمركز جمعيت با زيبائيهاي مستعد و اقاليم متنوع يا�ت مي شود. بسياري از اين مناطق كي�يت �يزيكي و شرايط بالقوه لازم را براي توسعه است�اده هاي ت�رجگاهي در سطح ملي دارند.
در برخي از موارد ممكن است اين اراضي در مالكيت خصوصي ا�راد نگهداري شوند. در اين صورت برنامه ريزي براي كنترل منطقه به منظور ح�ظ و بقاي است�اده از زمين و شيوه زندگي معمول مردم چه از طريق دولت مركزي و چه به نيابت آن كاملاً ضروري است م�هوم كمك يا ساير همكاريهاي ديگر دولتي اين است كه سطح زندگي مردم در جوار نگهداري از كي�يت طبيعي اين مناطق در چارچوب مديريتي عالي ح�ظ گردد. در غير چنانچه ثبات و پايداري مناطق مذكور تضمين شود مي تواند تحت مالكيت عمومي يا تركيبي از مالكيت عمومي و خصوصي قرار گيرد. (102)

ضميمة2
ساير زيستگاههاي استان

در ساير نقاط استان نيز زيستگاههاي متنوعي وجود دارد كه بررسي اجمالي آنها در برنامه ريزي مديريت منطقة خان گرمز قابل توجه ميباشد. از اين جمله ميتوان به زيستگاههاي ذيل اشاره نمود:
جنگل گيان
در يك كيلومتري غرب روستاي گيان واقع در 12 كيلومتري جنوب غربي شهرستان نهاوند در دامنه كوه گرين قرار گر�ته است. پست ترين نقطه جنگل نسبت به درياي آزاد 1650 متر و بلندترين قسمت جنگل حدود 2000 متر از سطح دريا ارت�اع دارد.
اين جنگل تنها ذخيره ژنتيكي جنگلهاي غرب در استان همدان است و از نظر تيپ شباهت نزديكي به جنگلهاي غرب ايران و منطقه زاگرس دارد ولي در زمره جنگلهاي نيمه مخروبه به حساب مي آيد. موقعيت جنگل در ارت�اعات به صورت تك درختان پراكنده و در كناره رودخانه گونه هاي مختل� به صورت انبوه تر مشاهده مي گردد.
تالاب آق گل(كرد خورد)
در مرز دو استان مركزي و همدان در جنوب دشت قهاوند – كميجان و حوزه آبريز رودخانه قره چاي قرار دارد.(منبع 7و4)
يكي از منابع زيستي استان است كه زيستگاه پرندگان مهاجر ميباشد . در اين تالاب �يتو پلانكتونهاي متنوع و جانوراني از نوع نرمتنان و ديگر موجوداتي كه در رودخانه قره چاي زندگي مي كنندمشاهده ميشود. (7 و4)
سراب پير سلمان :
در حد �اصل دشت اسدآباد و شهرستان گنكاور از توابع استان باختران قرار دارد. اين سراب در آبگير تالاب مانندي كه پوشيده از نيزار مي باشد تجمع يا�ته استعلاوه بر تجمع پرندگان مهاجر در پاييز و زمستان اين آبگير از پرندگان بومي آبزي مانند چنگر نيز برخوردار است. (4و7)
مهمترين ويژگي اين تالاب پوشش گياهي متناسب و اقليم مناسب در بهار و تابستان است. اين آبگير داراي ماهي است و توسط پرندگان بومي از جمله مورهن و انواع كشيم مورد است�اده قرار مي گيرد. (7)
غار عليصدر :
در مجاورت روستاي عليصدر واقع در 65 كيلومتري شهرستان كبودراهنگ و 85 كيلومتري همدان قرار دارد دو غار ديگر به اسامي سوباشي و سراب وجود دارد (منبع7) . كش� و آماده سازي اين غار نقش مؤثري در توسعةصنعت گردشگري استان داشته است، عدم رعايت اصول اكولژي در بهره وري از اين غار ارزشهاي زيست محيطي آنرا به خطر انداخته است. اين غار از نظر خصوصيات منحصر ب�رد شرايط انتخاب بعنوان اثر طبيعي ملي را دارد.
منطقة ح�اظت شدة لشگردر:
يكي از زيستگاههاي عمدة حيات وحش استان ميباشد كه در شرق و حنوب شرقي ملاير واقع شده و حدود 16000 هكتار وسعت دارد. لشگردر منطقه أي كوهستاني است كه بخشي از رشته كوه هاي زاگرس را در بر دارد و علاوه برآنكه از تنوع گونه هاي گياهي و جانوري برخودار است، زيستگاه موقت برخي پرندگان مهاجر نيز ميباشد.


ضميمة 3
ارت�اعات وناهمواريهاي مهم استان
استان همدان منطقه اي است كوهستاني كه بيشتر كوههاي آن از تخته سنگهاي خارائي تشكيل يا �ته و جزء رشته كوههاي غربي ـ مركزي ايران مي باشد. جهت آنها نيز مانند كوههاي مركزي از شمال غربي به جنوب شرقي است. اين ارت�اعات بيشتر ايام سال مستور از بر� و يخ بوده و سر چشمه رودخانه ها و چشمه سارهاي �راوان و مهمي مي باشد.
منطقة خان گرمز توسط تعدادي از دشتها و ارت�اعات مهم استان احاطه شده است كه در وضعيت اقليمي و اكولژيكي آن نقش مؤثري دارند. برخي از اين ارت�اعات و دشتها عبارتند از:
-كوه معرو� و عظيم الوند واقع در جنوب شهرستان همدان كه خط الرأس طبيعي بين اين شهرستان و منطقة خان گرمز ميباشد. ارت�اع قله الوند از سطح دريا 3574 متر است(2و1).
-كوههاي كليمان به ارت�اع 2583 متر و همچنين دنباله كوههاي كمرزرد و سياه دره كه از جنوب تويسركان مي گذرد(5).
- كوه لشگردر در شمال با ارت�اع 2928 متر از سطح دريا ( 5 و1).
- كوه بروجرد در جنوب ملاير، ارت�اع بلندترين قله آن 2487 متر از سطح دريا است( 5).
كوه گرمه به ارت�اع 2206 متر و كوه سرده به ارت�اع 2708 متر از سطح دريا تا شمال و مشرق شهر ملاير كشيده شده است( 5)
كوهستان الوند:
سلسله جبال الوند نقش عمده أي در آب و هوا، پوشش گياهي و حيات جانوري خان گرمز دارد. اين سلسله جبال از مجموعه أي از قله ها و دشتك هاتشكيل شده است كه معرو�ترين آنها عبارتند از:
ال�: قله ها:
- قله الوند- الوند بلند ترين قله اين كوهستان مي باشد، كه در رأس، كمي هموار و مسطح است . در �اصله صخره بزرگ قله الوند و ديوار جنوبي آن، كه رو به تويسركان است، شكا�ي كوچك و گود، سنگ چين شده است. كوهنوردان عقيده دارند كه اين شكا� آرامگاه سام پسر نوح(ع) است.
- قله آلما قلاغ- اين قله در شمال غربي رشته كوه الوند قرار دارد و در مجاورت روستا هاي اختاچي، همه كسي و ملهمدره واقع است. �اصله آن تا شهر همدان 46 كيلو متر است. اين كوه به خاطر دارا بودن معادن سنگ آهن با درجه خلوص بالا، اهميت زيادي دارد.. از گيا هان معرو� آن ، لاله ساقه كوتاه يا گل حسيني است.
- قله كركس (كركسين)- آخرين قله كوهستان الوند، در جهت شمال غربي تا گردنه اسدآباد است. اين قله ، پناهگاه حيواناتي از قبيل قوچ و ميش است. چشمه پر آب و خنكي نيز به نام چهل چشمه در اين مسير قرار دارد. در نزديكي قله كركس ، قله ديگري به نام قراول خانه قرار گر�ته است.
- قله قزل ارسلان- از �راز اين قله ، چشم انداز وسيعي از جاده همدان به اسد آباد ديده مي شود.. در زمستانها احتمال ريزش بهمن نيز وجود دارد. اين قله يكي از زيبا ترين قله هاي رشته كوه الوند محسوب ميشود.
- قله دائم بر�- اين قله در غرب قله الوند قرار دارد و با شهر همدان ، حدود 20 كيلو متر �ا صله دارد و اغلب ايام سال پوشيده از بر� مي باشد و به همين دليل دائم بر� نا ميده شده است. اين قله در دامنه هاي شمالي و جنوبي داراي شيب تندي است.
- قله كلاغ لان (لانه كلاغ)- قله ايست كله قندي بر �راز كوهي صخره اي و مشر� به دوزخ دره، از گنجنامه و كيوارستان قابل دسترسي است:
- قله تاريك دره- در مسير جاده قديمي همدان به تويسركان(معرو� به جاده شاهي)، از طريق گنجنامه به پيست اسكي واقع شده است. علت نامگذاري تاريك دره، طلوع دير هنگام و غروب زود هنگام خورشيد در اين دره بوده است،كه به دليل جهت شمالي به جنوبي دره مي باشد.و همين امر باعث شده تا بر�هاي موجود در اين دره در سايه بيشتري قرار داشته باشند.
- قله كمر لرزان- ادامه يال تاريك دره به سمت مشرق، ابتدا به قله كمر لرزان و سپس به چهار قله مي رسد و از سوي ديگر به دره مراد بيك مشر� است.
- چهار قله- چهار قله نزديك به هم و تقريباً هم ارت�اع، در جنوب شرقي قله الوند و بر �راز دره ديوين قرار دارند. در جنوب اين كوهها، قله كمر لرزان واقع است، كه مشر� به پيست اسكي تاريك دره مي باشد و در دامنه شمالي آن، چشمه ملك وچشمه قاضي در جريان هستند.
- قله يخچال صاحب(گاو بره)- اين قله به يخچال صاحب الزمان(ع) نيز شهرت دارد. تابش نور خورشيد در آن مايل است و به همين دليل گرماي كمتري به آن مي رسد و بر�هايش ديرتر ذوب مي شود، اطلاق نام يخچال نيز به همين علت است. اولين بر� پائيزي و يا زمستاني اين كوه را س�يد پوش مي كند و حتي در تابستان نيز داراي هواي بسيار سردي است. بيشترين آب ورودي به سد اكباتان همدان از طريق همين قله تأمين مي شود.
- قله شاه نشين- در جنوب غربي قله كلاه قاضي، قله شاه نشين بزرگ قرار گر�ته است. اين قله پس از الوند، مرت�ع ترين قلل كوهستان الوند مي باشد و رودهاي منشعب از آن در دامنه شمالي، در نهايت به سد اكباتان جاري مي شوند..
- قله كلاه قاضي – در ادامه رشته كوه الوند به سمت جنوب شرقي و بعد از قله يخچال صاحب، قله كلاه قاضي قرار دارد، كه در �اصله 15 كيلو متري جنوب شهر همدان واقع است.
ب- دشتك هاي رشته كوه الوند:
در كوهستان الوند،علاوه بر قلل مرت�ع و شيب دار، دشتك هاي كوچكي وجود دارند،كه سطح آنها از چمن زار پوشيده شده و چشمه هاي زيادي در آنها جاري است و با توجه به اينكه از سطوح نسبتاً مسطحي برخوردارند، به صورت محل استراحت و اطراق حيات وحش و رويش گياهان مرتعي در آمده اند. مهمترين اين دشتك ها عبارتند از:
ميدان ميشان- ميدان ميشان در مسير اصلي صعود به قله الوند است و وسعت آن حدود 1 هكتار است،كه كمتر از تخت نادر مي باشد.و ارت�اع آن از سطح دريا 2600 متر است. در اين مكان دو باب پناهگاه كوهنوردي است.ميدان ميشان داراي آبهاي روان، چمن زار و مناظر زيباي طبيعي مي باشد.
- تخت نادر- در ادامه مسير صعود به قله الوند تخت نادر قرار گر�ته، كه شامل محوطه اي است به مساحت تقريبي 5/1 هكتار، با شيب كم و پوشش گياهي چمن زار كوهستاني.ارت�اع آن از سطح دريا 2900 متر است. مراد از نام گذاري تخت نادر، كمياب بودن زمين مسطح در دل كوهستان است.

دشتها، جلگه ها و دره ها:
وجود دشتهاي وسيع و حا صلخيز در استان همدان به همراه كوههاي بلند و دره هاي عميق، همراه با چشمه ساران متعدد، قنوات ، رود خانه ها و آبهاي زير زميني در مجموع اين امكان را بوجود آ ورده است كه استان همدان جزء مناطق كشاورزي كشور محسوب شود. وجود كوههاي متعدد و مرت�ع و پراكندگي آنها موجب تقسيم استان به دشتهاي مختل� گرديده است. د شتهاي استان را به طور كلي به دو گروه مي توان تقسيم نمود.
گروه اول دشتهايي كه در دامنه شمالي كوه الوند قرار گر�ته اند و تا رشته كوههاي آوج امتداد مي يابند. در اين منطقه دشت همدان ، دشت بهار، دشت رزن، دشت كبودرآهنگ و دشت قها وند قرار دارد كه حوزه آبريز در ياچه قم محسوب مي شود.
گروه دوم دشتهائيكه در دامنه جنوبي كوه الوند استقرار يا�ته اند و در مجموع جزء حوزه آبريز رود خانه كرخه محسوب مي شوند مهمترين اين دشتها عبارتند از: حد �اصل منطقه جنوبي تويسركان تا ملاير ، جلگه ملاير ، جلگه اسدآباد تا كنگاور و دشت نهاوند.
دشتهاي مرتبط با منطقة مورد مطالعه در گروه دوم قرار دارند.

دره ها
در دامنه هاي كوههاي اطرا� منطقه دره هاي عميق، زيبا، متنوع و سر سبزي شكل گر�ته كه به دليل كوهستاني بودن منطقه همراه با ارت�اع زياد و ريزش بر�هاي زمستاني، از چشمه هاي متعدد و زيستگاههاي مناسبي برخوردارند. وجود اين دره ها در حوالي خان گرمز5 عامل تعيين كننده أي در تنوع زيستي منطقه ميباشد.
برخي از دره هاي مرتبط با منطقه عبارتند از:
دره شهرستانه:
اين دره از زمينهاي آبر�تي حوالي روستاي اشتران آغاز و در امتداد جاده قديمي همدان به تويسركان (از طريق گنجنامه)، به روستاهاي سي سانه، قلعه آستيجان و قلعه تيميجان ودر انتها در بلند ترين قسمت به روستاي شهرستانه ختم مي شود. امتداد اين دره در جهت شمال شرقي به جنوب غربي است. بر �راز دره شهرستانه، دو قله معرو� كوهستان الوند، يعني كلاغ لان و دائم بر� قرار گر�ته اند و شيارهاي متعددي از دامنه هاي دره به عمق آن كشيده شده اند، كه هر يك دره اي با ص�ا و پر آب و عل� مي باشد كه دره هاي �رعي پشت تخت، سلطانيه و موسي از آن جمله اند و در جبهه غربي دره شهرستانه نيز شيارها و چشمه هاي درة طا لب و سرآب دره طا لب، دره كم آزار، دره مدي، دره علي و دره ال� آبي را مي توان نام برد. رودخانه خرم رود نيز،در اين دره با ص�ا جريان دارد. ارت�اعات بالا دست مشر� به انتهاي دره، از زيستگاههاي عمده پرندگان منطقه بخصوص كبك محسوب مي گردد. همچنين غار شهرستانه نيز در انتهاي اين دره واقع شده است. اهالي روستاهاي دره شهرستانه عمدتاً به زراعت و باغداري مي پردازند وخشكبار از جمله �رآورده هاي باغات اين دره مي باشد. .
دره سركان:
د ر دامنه جنوبي كوهستان الوند و در دامنه شيبهاي تندي كه در انتها به قله يخچال(گاو بره) ختم مي شود، دره سركان قرار گر�ته است. امتداد اين دره، شمالي - جنوبي مي باشد و به علت اين موقعيت در تمام طول روز از تابش نور خورشيد بر خوردار است. درگستره دره، ابتدا روستاي آرتيمان و بعد از آن شهر سركان واقع شده است. .
دره سركان يكي از خوش آب و هواترين دره هاي الوند مي باشد. رودخانه پر آب سركان نيز در طول اين دره جاري است و سبب به وجود آمدن باغات و انواع درختان ميوه در آن شده است، كه عبارتند از:گردو، گيلاس، آلبالو، آلو، زردآلو، توت، بادام و سيب سرخ كه در سر تاسر دره ديده مي شوند. وسعت اين دره در حدود 1000 هكتار است. رود سركان از قله شاه نشين بزرگ( از قلل الوند) سرچشمه مي گيرد و پس از دريا�ت چشمه سارهاي اطرا� دره به سمت جنوب جريان مي يابد و از داخل شهر سركان مجاورت پير كمر بسته عبور نموده، از طريق كرزان رود به قلقل رود متصل مي شود.
دره �اران:
اين دره با وسعتي حدود 400 هكتار، در شمال شرقي تويسركان واقع شده و از درختان انگور، گردو، بادام و سيب پوشيده شده است.
دره آرتيمان:
اين دره با وسعتي حدود 600 هكتار در حومه تويسركان و نزديك قريه آرتيمان قراردارد و از درختان: گردو،بادام و سيب پوشيده شده و ازآب و هواي بسيار لطي� و مطبوعي برخوردار است.

دره گزندر و سرابي:
اين دره با ص�ا در شرق شهر تويسركان و در ابتداي ورودي اين شهر از سمت جوكار قرار گر�ته است و در ادامه شيبهاي تند قلل كلاه قاضي و شاه نشين بزرگ به سمت جنوب مي باشد. اين دره با حدود 500 هكتار مساحت، به دليل �راواني آب و وجود خاك مناسب ونسبتاً عميق در دو دامنه خود، استعداد بالائي در زراعت وباغداري دارد و به همين جهت تراس هاي دو سوي رودخانه عمدتاً به باغات گردو اختصاص دارد و درختان ديگري مانند: سيب، زردآلو، گيلاس و آلبالو نيز در آن وجود دارد . رود سرابي كه در اين دره جاري است از كوه كلاه قاضي سر چشمه مي گيرد و پس از پيمودن مسيري پر پيچ و خم وارد دره گزندر مي شود. در اين مسير چشمه هائي نيز به آن متصل مي گردد. آب اين رود در ادامه،از مجاورت كوه قلندر سياه، روستاي شاه زيد و قلعه قاضي مي گذرد و به قلقل رود مي ريزد.
در ارت�اعات مشر� به دره، بقاياي سنگرهاي سپاهيان نادر به شكل سنگ چين ديده مي شود، كه اهالي به آن طرد نادري مي گويند. اين سنگرها در جنگ با عثمانيها مورد است�اده تو پخانه پياده نظام سپاه نادري بوده است.
دارستان :
دارستان نام دره اي است در شمال تويسركان كه به �اصله 4 كيلو متري از انتهاي خيابان شهداي تويسركان واقع شده است . نام اين دره احتمالاً ممكن است به علت رويش درختاني موسوم به دار بوده باشد. گرچه دارستان محل رويش درختچه خودرو و ديمي سماق مي باشد(منبع 1).

منابع :

1- �اطمي، سيد ابوالحسن – (1380) – سيماي گردشگري استان همدان – سازمان ايرانگردي و جهانگردي استان همدان
2- دانشگاه بوعلي سينا – همدان – ( 1373) – گزارشي پيرامون وضعيت موجود گونه هاي نادر گياهي استان همدان – اداره كل ح�اظت محيط زيست استان همدان
3- دانشگاه بوعلي سينا – همدان – (1373) – گزارشي پيرامون وضعيت موجود گونه هاي نادر جانوري استان همدان – اداره كل ح�اظت محيط زيست استان همدان
4- دانشگاه بوعلي سينا – همدان – (1373) – گزارشي پيرامون وضعيت موجود آلودگي و منابع آلوده كننده آب در استان همدان و رودخانه گاماسياب – اداره كل ح�اظت محيط زيست استان همدان
5- دانشگاه بوعلي سينا – همدان- (1373)- گزارشي پيرامون وضعيت موجود اثرات توسعه بر محيط زيست در استان همدان- اداره كل ح�اظت محيط زيست استان همدان
6- دانشگاه بوعلي سينا – همدان – (1373)- گزارشي پيرامون وضعيت موجود ليمنولوژيك در استان همدان- اداره كل ح�اظت محيط زيست استان همدان
7- عطري،م، ص�ي خاني،ك- (1375)- بررسي اكو�يتوسوسيولوژي پوشش گياهي استان همدان (�از اول : منطقه گله بر اسدآباد)- مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام استان همدان
8- عشقي ملايري، ب –( 1379)- شناسنامة منطقةح�اظت شدة ه�تادقله- ادارة كل ح�اظت محيط زيست استان مركزي
9- اداره كل �رهنگ و ارشاد اسلامي استان همدان (1374)- �صلنامه �رهنگي اجتماعي - شماره 4
10- اداره كل �رهنگ و ارشاد اسلامي استان همدان (1375)- �صلنامه �رهنگي اجتماعي - شماره 6
11- مقدم "گل محمدي،"م- (1378)- تويسركان (سيري در اوضاع طبيعي، تاريخي، اقتصادي و اجتماعي )
12- عطري،م، ص�ي خاني،ك- ( 1378)- بررسي اكو �يتوسوسيولوژي پوشش گياهي استان همدان (�از دوم : منطقه گيان نهاوند)- مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام استان همدان
13- ريختارهاي گياهي منطقه الوند- نقشه
14- دانشگاه بوعلي سينا- همدان- (1373)- گزارشي پيرامون وضعيت موجود منطقه ح�اظت شده لشگر در ملاير
15- نيلي،م- (1380)- طراحي مخلوط بتن با دوام در مقابل يخ زدن و آب شدن در شهر همدان- گزارش مرحله دوم
16- عطري،م- گزارش مرحله اي طرح بررسي اكو�يتوسوسيولوژي منطقه الوند همدان
17- سپاهي گرو، علي اصغر- (1378)- پترولوژي مجموعه پلوتونيك الوند با نگرشي ويژه بر گرانتوئيدها- پايان نامه
18- قمري سرابي، ع- (1376)- بررسي اكو�يتوسوسيولوژي زيرحوزه سيمين همدان (محدوده سد اكباتان)- پايان نامه كارشناسي ارشد علوم گياهي – دانشگاه تبريز – دانشكده علوم
19- براتيان، ع- (1379)- بررسي اقليم شهرستان همدان (78-1360)- اداره كل هواشناسي استان همدان
20- براتي، م- (1381)- زمين شناسي خان گرمز
21- رضايي، م.ر- (1370)- چينه شناسي رسوبات كوه خان گرمز – پايان نامه ليسانس- دانشگاه بوعلي سينا همدان - دانشكده علوم – گروه زمين شناسي
22- سازمان مديريت و برنامه ريزي اشتان همدان: (1379 )- آمارنامة استان همدان
23- ص�ي خاني،ك- (1380)- جمع آوري، شناسايي و معر�ي �لور سه ناحيه ح�اظت شده در استان همدان 1- لشگر در ملاير 2- خان گرمز (شرق اسدآباد) 3- گيان نهاوند- پايان نامه كارشناسي ارشد رشته علوم گياهي- گرايش سيستماتيك- دانشگاه اص�هان – دانشكده علوم
24- مجنونيان، ه- (1379)- مناطق ح�اظت شده ايران ( مباني و تدابير ح�اظت از پاركها و مناطق)
25- مجنونيان، ه- (1379)- پاركهاي ملي و مناطق ح�اظت شده (ارزشها و كاركردها)

رویش طبیعی و پوشش گیاهی منطقه ح�اظت شده خانگرمز
رویش طبیعی و پوشش گیاهی هر منطقه به عنوان منابع تجدید شونده برای هر کشور از اهمیت بالایی برخوردار است.با توجه به این که منطقه مورد مطالعه به عنوان منطقه ح�اظت شذه اعلام گردیده است بنا بر این لازم بود برای هر چه بهتر و دقیق تر بررسی و جمع آوری داده ها از روشی است�اده شود تا بتواند داده های لازم را �راهم سازد به همین علت در تعیین محل استقرار قطعات نمونه و جمع آوری داده ها و آنالیز آنها از روش اکو – �یتو سوسیولوژی است�اده شد.
روش كار :

به منظور جمع آوری هر چه دقیق تر رستنیهای منطقه خانگرمز ابتدا با پیمایش مستقیم، گیاهان موجود در �صل رویشی جمع آوری شد. سپس با است�اده از عکسهای هوایی و نقشه توپوگرا�ی 10000/1 نقشه حد بندی تهیه گردید و با مراجعه به منطقه مورد مطالعه تصحیحات لازم بعمل آمد و ریختارهای موجود در منطقه مشخص گردید. است�اده از روش �یزیونومیک- �لوریستیک- اکولوژیک بعنوان روش اکو- �یتوسوسیولوژی (عطری،1375) بترتیب منجر به تشخیص ریختارهای اصلی و �رعی(معیار �یزیونومیک)، ا�راد جامعه در هر ریختار(معیار �لوریستیک)، و محیطهای آندوژن(معیار اکولوژیک) گردید. محل استقرار قطعات نمونه به منظور جمع آوری گونه های گیاهی منطقه در هر یک از محیطهای آندوژن مشخص شده، بطور تصاد�ی تعیین گردید. سطح حداقل هر یک از قطعات نمونه با است�اده از روش سطح- گونه و با بکارگیری منحنی سطح- گونه و روش Cain مشخص گردید.
داده هاي مورد نياز �لوريستيك _ اكولوژيك از هر يك از قطعات نمونه جمع آوري و به همراه ضريب هاي �راواني _ چيرگي و جامعه پذيري و . . . در �رم هاي هر يك از رولوه ها يادداشت شد .
پس از آناليز نمونه هاي خاك و شناسايي گونه هاي گياهي ، كد گذاري قطعات نمونه و گونه هاي گياهي به منظور واردسازي در برنامه كامپيوتر جهت آناليز داده ها انجام شد .
تجزيه و تحليل داده ها با است�اده از نرم ا�زار رايانه اي Anaphyto به دو روش F.C.A(َFactorial correspondence Analysis) و A.H.C (Ascendant Hierarchical Classification) صورت گر�ت . سپس نتايج حاصل از آناليز داده ها به روش A.F.C روي محورهاي مختصات چندگانه مورد بررسي و مقايسه قرار گر�ت و با توجه به گروه بنديهاي حاصل از C.A.H ، تابلوي جامعه شناسي و در نهايت واحدهاي جامعه شناسي منطقه مورد بررسي تعيين گرديد . سپس داده هاي اكولوژيك مربوط به هر يك از واحدها تعيين و ارائه گرديد .

نتايج:
بكار گيري روش اكو- �يتو سوسيولوژي در دو مرحله ، جمع آوري وآناليز داده ها منجر به نتايج زیر شد.
تعیین و نشخیص:
رویش طبیعی و پوشش گیاهی منطقه ح�اظت شده خانگرمز
1 - نقشه منطقه مورد مطالعه

2– تیپ بندی پوشش گیاهی منطقه مورد مطالعه
3- زیستگاههای ویژه منطقه مورد مطالعه
4 - نقشه محیطهای آندوژن منطقه
5 - نقشه بستر پوشش های گیاهی منطقه مورد مطالعه
6 - �لور منطقه مورد مطالعه
7 - نقشه با�ت خاک منطقه مورد مطالعه
8 - نقشه pH خاک منطقه مورد مطالعه
9 - نقشه EC خاك منطقه مورد مطالعه
10- شکل زیستی گونه های کیاهی منطقه
11- کوروتپ (عناصر رویشی) گونه های گیاهی منطقه مورد مطالعه
ارزش ویژه گیاهان
12 – گونه های مرتعی (به همراه شکل زیستی و کوروتیپ) منطقه مورد مطالعه
13 - گیاهان دارویی(به همراه شکل زیستی و کروتیپ) منطقه مورد مطالعه
14 - گیاهان دارای سایر مصار�
15- گیاهان اندميك ايران داراي طبقات ح�اظتي در منطقه مورد مطالعه بر اساس Red list

چشم اندازهای زیبا و واجد ارزشهای طبیعت گردی
16 – چگونگی بهره برداری از پوشش گیاهی و وضعیت تجدید حیات
17- وضعیت رویشگاه از نظر سلامت
18 – کلیات آ�ات و بیماریهای گیاهی
19- پوشش گیاهی انسان ساخت
20- جنگلهای دست کاشت

21- عوامل اکولوژیکی منطقه مورد مطالعه
تدکر : در اینحا لازم به ذکر است که از17 مورد �وق در این گزارش موارد مراحل 11 در گزارشهای بعدی ارائه خواهد شد.
1 - نقشه منطقه مورد مطالعه

نقشه شماره 1 نقشه منطقه مورد مطالعه را ارائه می نماید

2 - تيب بندي پوشش گياهي منطقه مورد مطالعه :
بررسيهاى �يزيونوميك منطقه مورد مطالعه در مجموع منجر به تشخيص ريختارهاي عل�ي – درختچه اي - درختي – صخره اي – آبي شد از نظر تبپ بندي پوشش گياهي مي توان از
ال� - تيپ عل�ي


1 Astragalus
2 Astragalus - Acantholimon
3 Astragalus - Stipa
4 Acanthophyllum
5 Arrhenatherum
6 Bromus
7 Dianthus
8 Eryngium
9 Euphorbia
10 Ferula
11 Festuca
12 Silene
13 Thymus
14 Tulipa - Allium


ب -تیپ درختچه اي

1 Cerasus - Rosa
2 Amygdalus

ج - تیپ درختي كه شامل

1 - درختان دست كاشت



2 - طبيعي

1 Berberis
2 Crataegus

د - تیپ صخره اي

1 Parietaria


ه - تيپ آبي

1 Phragmites
2 Juncus
3 Mentha

و- تيپ تخته سنگي
1 Ephedra

رویش طبیعی و پوشش گیاهی منطقه ح�اظت شده خانگرمز
رویش طبیعی و پوشش گیاهی هر منطقه به عنوان منابع تجدید شونده برای هر کشور از اهمیت بالایی برخوردار است.با توجه به این که منطقه مورد مطالعه به عنوان منطقه ح�اظت شذه اعلام گردیده است بنا بر این لازم بود برای هر چه بهتر و دقیق تر بررسی و جمع آوری داده ها از روشی است�اده شود تا بتواند داده های لازم را �راهم سازد به همین علت در تعیین محل استقرار قطعات نمونه و جمع آوری داده ها و آنالیز آنها از روش اکو – �یتو سوسیولوژی است�اده شد.
روش كار :

به منظور جمع آوری هر چه دقیق تر رستنیهای منطقه خانگرمز ابتدا با پیمایش مستقیم، گیاهان موجود در �صل رویشی جمع آوری شد. سپس با است�اده از عکسهای هوایی و نقشه توپوگرا�ی 10000/1 نقشه حد بندی تهیه گردید و با مراجعه به منطقه مورد مطالعه تصحیحات لازم بعمل آمد و ریختارهای موجود در منطقه مشخص گردید. است�اده از روش �یزیونومیک- �لوریستیک- اکولوژیک بعنوان روش اکو- �یتوسوسیولوژی (عطری،1375) بترتیب منجر به تشخیص ریختارهای اصلی و �رعی(معیار �یزیونومیک)، ا�راد جامعه در هر ریختار(معیار �لوریستیک)، و محیطهای آندوژن(معیار اکولوژیک) گردید. محل استقرار قطعات نمونه به منظور جمع آوری گونه های گیاهی منطقه در هر یک از محیطهای آندوژن مشخص شده، بطور تصاد�ی تعیین گردید. سطح حداقل هر یک از قطعات نمونه با است�اده از روش سطح- گونه و با بکارگیری منحنی سطح- گونه و روش Cain مشخص گردید.
داده هاي مورد نياز �لوريستيك _ اكولوژيك از هر يك از قطعات نمونه جمع آوري و به همراه ضريب هاي �راواني _ چيرگي و جامعه پذيري و . . . در �رم هاي هر يك از رولوه ها يادداشت شد .
پس از آناليز نمونه هاي خاك و شناسايي گونه هاي گياهي ، كد گذاري قطعات نمونه و گونه هاي گياهي به منظور واردسازي در برنامه كامپيوتر جهت آناليز داده ها انجام شد .
تجزيه و تحليل داده ها با است�اده از نرم ا�زار رايانه اي Anaphyto به دو روش F.C.A(َFactorial correspondence Analysis) و A.H.C (Ascendant Hierarchical Classification) صورت گر�ت . سپس نتايج حاصل از آناليز داده ها به روش A.F.C روي محورهاي مختصات چندگانه مورد بررسي و مقايسه قرار گر�ت و با توجه به گروه بنديهاي حاصل از C.A.H ، تابلوي جامعه شناسي و در نهايت واحدهاي جامعه شناسي منطقه مورد بررسي تعيين گرديد . سپس داده هاي اكولوژيك مربوط به هر يك از واحدها تعيين و ارائه گرديد .

نتايج:
بكار گيري روش اكو- �يتو سوسيولوژي در دو مرحله ، جمع آوري وآناليز داده ها منجر به نتايج زیر شد.
تعیین و نشخیص:
رویش طبیعی و پوشش گیاهی منطقه ح�اظت شده خانگرمز
1 - نقشه منطقه مورد مطالعه

2– تیپ بندی پوشش گیاهی منطقه مورد مطالعه
3- زیستگاههای ویژه منطقه مورد مطالعه
4 - نقشه محیطهای آندوژن منطقه
5 - نقشه بستر پوشش های گیاهی منطقه مورد مطالعه
6 - �لور منطقه مورد مطالعه
7 - نقشه با�ت خاک منطقه مورد مطالعه
8 - نقشه pH خاک منطقه مورد مطالعه
9 - نقشه EC خاك منطقه مورد مطالعه
10- شکل زیستی گونه های کیاهی منطقه
11- کوروتپ (عناصر رویشی) گونه های گیاهی منطقه مورد مطالعه
ارزش ویژه گیاهان
12 – گونه های مرتعی (به همراه شکل زیستی و کوروتیپ) منطقه مورد مطالعه
13 - گیاهان دارویی(به همراه شکل زیستی و کروتیپ) منطقه مورد مطالعه
14 - گیاهان دارای سایر مصار�
15- گیاهان اندميك ايران داراي طبقات ح�اظتي در منطقه مورد مطالعه بر اساس Red list

چشم اندازهای زیبا و واجد ارزشهای طبیعت گردی
16 – چگونگی بهره برداری از پوشش گیاهی و وضعیت تجدید حیات
17- وضعیت رویشگاه از نظر سلامت
18 – کلیات آ�ات و بیماریهای گیاهی
19- پوشش گیاهی انسان ساخت
20- جنگلهای دست کاشت

21- عوامل اکولوژیکی منطقه مورد مطالعه
تدکر : در اینحا لازم به ذکر است که از17 مورد �وق در این گزارش موارد مراحل 11 در گزارشهای بعدی ارائه خواهد شد.
1 - نقشه منطقه مورد مطالعه

نقشه شماره 1 نقشه منطقه مورد مطالعه را ارائه می نماید

2 - تيب بندي پوشش گياهي منطقه مورد مطالعه :
بررسيهاى �يزيونوميك منطقه مورد مطالعه در مجموع منجر به تشخيص ريختارهاي عل�ي – درختچه اي - درختي – صخره اي – آبي شد از نظر تبپ بندي پوشش گياهي مي توان از
ال� - تيپ عل�ي


1 Astragalus
2 Astragalus - Acantholimon
3 Astragalus - Stipa
4 Acanthophyllum
5 Arrhenatherum
6 Bromus
7 Dianthus
8 Eryngium
9 Euphorbia
10 Ferula
11 Festuca
12 Silene
13 Thymus
14 Tulipa - Allium


ب -تیپ درختچه اي

1 Cerasus - Rosa
2 Amygdalus

ج - تیپ درختي كه شامل

1 - درختان دست كاشت



2 - طبيعي

1 Berberis
2 Crataegus

د - تیپ صخره اي

1 Parietaria


ه - تيپ آبي

1 Phragmites
2 Juncus
3 Mentha

و- تيپ تخته سنگي
1 Ephedra

3- زیستگاههای ویژه(محیطهای آندوژن ) منطقه مورد مطالعه:
با است�اده از روش �یزیونومیک �لورستیک اکولوژیک تعداد 144 محیط آندوژن در منطقه مورد مطالعه گردید که در نقشه شماره 1 ارائه شده است.
4 - نقشه محیطهای آندوژن منطقه

شکل شماره 2 نقشه محیطهای آندوژن و محل استقرار قطعاث نمونه را نشان می دهد.

5 - نقشه بستر پوشش های گیاهی منطقه مورد مطالعه
نقشه شماره 3 نقشه بستر پوشش های گیاهی منطقه مورد مطالعه را ارائه می نماید


6- �لور منطقه مورد مطالعه:
نمونه هاي گياهي جمع آوري شده از منطقه با است�اده از �لورهاي ايرانيكا،عراق،روسيه،تركيه ،... و با كمكهاي متخصصين گياه شناس مورد شناسايي و نامگذاري قرار گر�ت. براساس نتايج بدست آمده تاكنون مشخص گرديد 211 گونه متعلق به 160 جنس از 38 خانواده در منطقه شناسايي شده است . بنابراين مي توان رستنيهايي كه تا كنون شناخته شده ه اند را به ت�كيك خانواده و جنس به شرح زير اعلام نمود:
لازم به ذکر است که علاوه بر گونه های مذکور گونه های دیگری در این منطقه وجود دارد که به عنوان گونه های دست کاشت معر�ی خواهد شد.
ردي� خانواده گونه های گياهی شكل زيستي عناصر منطقه ردي�

1 Alliaceae Allium scabriscapum Boiss
G IT 1
2 Amaryllidaceae Ixiolirion tataricum (Pall.) Herb. & Traub
G.b IT,M.SS 2
3 Apiaceae (Umbelliferae) Bupleurum Sp
3
Conium maculatum Linn.
H 4
Eryngium billardieri Heldr.ex Boiss.
H IT 5
Ferula ovina Boiss.
H IT 6
Lagoecia cuminoides Linn.
T IT 7
Malabaila porphyrodiscus Stapf. & Wettst.ex Stapf
H IT 8

Prangos uloptera DC.
H 9
Scandix stellulata Tamamsch
H IT,K,O,H 10
Smyrnium cordifolium Boiss
H 11
Torilis tenella Reichb.f.
T IT,Z 12
Turgenia latifolia hoffm.
T IT,K 13
4

Asteraceae (Compositae)

Asteraceae (Compositae)



















Achillea millefolium f. albiflora J.DÄ…browska
H 14
Achillea vermicularis Trin.
H 15
Achillea wilhelmsii C.Koch
H IT,K,O 16
Anthemis odontostephana Boiss
T 17
Carduus pycnocephalus L.
T 18
Carthamus oxyacantha Bieb.
T IT,Z 19
Centaurea aucheri (DC.) Wagenitz
H 20
Centaurea behen DC
H IT 21
Centaurea iberica Sennen & Elias
H IT,H,Z,K,O 22
Centaurea leuzeoides Walp
H 23
Centaurea solstitialis Linn.
H IT,K,O,ES,M 24
Centaurea virgata Bess
H IT,K,H,Z 25
Cephalorrhynchus rechingeranus Tuislv
G IT 26
Chardinia orientalis Britten
T IT 27
Cichorium intybus L.
H IT,K,O 28
Cousinia bijarensis K.H.Rechinger.
H IT 29
Cousinia hamadanensis K.H.Rechinger
T 30
Crepis sancta (L.) Babcock
T IT,M 31
Echinops orientalis Trautv
H 32
Echinops raddeanus Somm. & Levier
H 33
Garhadiolus angulosus Jaub. & Spach
T IT,K 34
Gundelia tenuisecta Freyn & Sint.
H 35
Gundelia tournefortii Linn
H IT,M,K,O 36
Helichrysum rubicundum Bornm
H 37
Lactuca serriola f. integrifolia (S.F.Gray) S.D.Prince & R.N.Carter
H IT,M,Z,K,O,ES,SU 38

Lasiopogon muscoides DC
T IT.O 39
Picnomon acarna (L.) Cass.
T IT,K,Z,H 40
Picris strigosa Bieb
H IT,K,Z 41
Scariola orientalis (Boiss.) Sojak
C IT,K,O, 42
Scorzonera calyculata Boiss
H IT 43
Senecio vernalis Franch.
T IT.K,M, 44
Serratula cerinthefolia Sibth. & Sm.
H 45
Steptorhamphus persicus O. & B.Fedtsch.
G 46
Tanacetum polycephalum Sch.Bip
H IT 47
Tragopogon graminifolius DC.
H IT,H 48
5 Berberidaceae Berberis integerrima Bunge
P IT 49
6 Boraginaceae Anchusa italica Retz.
H IT,K 50
Echium italicum Bove ex DC
H 51
Onosma kotschyi Boiss
H 52
Onosma macrophyllum Bornm.
H 53
Rochelia disperma (L.) Wettst.
T IT 54
7 Brassicaceae (Cruciferae)

Brassicaceae (Cruciferae) Aethionema elongatum Boiss.
T 55
Aethionema stenopterum Boiss.
H IT 56
Alyssum lanigerum DC
H IT,Z 57
Alyssum meniocoides Boiss
H IT,K,Z 58
Alyssum minus (L.) Rothm
T IT 59
Alyssum szovitsianum Fisch. & Mey
T IT,K,O 60
Arabis nova Vill.
T IT,Z,H 61
Aubrieta perviflora Boiss. H IT 62
Camelina laxa C.A.Mey.
T 63
Cardaria draba (L.) Desv.
H IT,ES,COSM 64
Fibigia suffruticosa Sweet
H IT 65
Parietaria judaica L
H 66
Sinapis aucheri O.E.Schulz
T IT 67
Sisymbrium officinale Scop.
T,H 68
Thlaspi perfoliatum Linn.
T,H 69
8


Caryophyllaceae





Caryophyllaceae


Acanthophyllum caespitosum Boiss
C IT 70
Cerastium dichotomum Crantz
T IT,K 71
Cerastium inflatum Link ex Sweet
T IT,K,Z 72
Dianthus crinitus Sm
H 73
Dianthus orientalis Donn
C IT,K,O, 74
Gypsophila Sp.
75
Minuartia meyeri Bornm
T IT,K,Z 76
Minuartia recurva Schinz & Thell
T 77
Silene albescens Boiss
IT 78
Silene aucheriana Boiss.
C IT,K 79
Silene bupleuroides Heldr.ex Boiss
C 80
Silene chloraefolia Sm
T IT 81
Silene conoidea Linn.
IT,M,K,O,COSM 82
Silene marschallii C.A.Mey.
83
Vaccaria oxyodonta Boiss
T IT 84
9 Chenopodiaceae Noaea mucronata Aschers. & Schweinf
C,H IT,K 85
Salsola kali L.
H 86
10 Cistaceae Helianthemum ledifolium Mill
T 87
11 Convolvulaceae Convolvulus arvensis Linn.
H IT,Z 88
12 Crassulaceae Rosularia sempervivum A.Berger
H IT,K,Z 89
13 Cyperaceae Carex stenophylla Thien.ex Boott
C,H IT 90
Cyperus longus A.Rich
G IT 91
14 Dipsacaceae Pterocephalus canus Coult.ex DC.
C IT,K,Z 92
Scabiosa orientalis Lag.
T 93
15 Euphorbiaceae Euphorbia cheiradenia Boiss. & Hohen
H 94
Euphorbia macroclada Boiss
H IT 95
Euphorbia szovitsii Fisch. & Mey
C 96
16 Geraniaceae Geranium tuberosum Boiss.
IT 97
17 Gnetaceae Ephedra sp. 98
18 Hypericaceae Hypericum abilianum N.K.B.Robson
H 99
Hypericum perforatum L.
H IT,K,Z,H 100
Hypericum scabrum Linn.
H IT,COSM 101
19 Iridaceae Gladiolus atroviolaceus Boiss
G 102
20 Juncaceae Juncus inflexus f. equisetosus (Dum.) Soo G IT,M,ES 103
21 Malvaceae Alcea Sp 104
Malva neglecta Wallr. H IT,K,O,Z,H 105
22




Labiatae






Labiatae Ajuga chamaecistus Ging.ex Benth.
H 106
Eremostachys macrophylla Montbr. & Auch.
H IT,Z 107
Lallemantia iberica Fisch. & Mey.
T 108
Lamium album Linn
T 109
Lamium amplexicaule forma albiflorum D.M.Moore
T IT,K 110

Marrubium cuneatum
H 111
Mentha longifolia Host
H IT,K 112
Nepeta straussii Hausskn. & Bornm
T IT 113
Phlomis bruguieri Desf
H IT 114
Phlomis olivieri Benth
H IT,K,Z 115
Phlomis persica Boiss
H IT,Z 116
Salvia multicaulis Vahl
C IT,K 117
Salvia palealis Epling
118
Salvia sclareopsis Bornm.ex I.C.Hedge
IT 119
Salvia virgata Ait.
H 120
Scutellaria pinnatifida A.Ham.
H IT,K 121
Sideritis Sp.
122
Stachys inflata Benth
H IT,Z 123
Stachys kurdica Boiss. & Hohen
H Z 124
Stachys lavandulaefolia Vahl
H IT,Z,H 125
Stachys setifera C.A.Mey
H IT,K 126
Teucrium orientale Linn. H IT,O 127
Teucrium polium Decne.ex Presl
H IT,M,O 128
Thymus fallax Fisch. & Mey.
C IT 129
Thymus kotschyanus Boiss. & Hoben
C 130
Ziziphora clinopodioides Lam
IT,O 131
Ziziphora tenuior Falk
T IT,Z 132
23
Liliaceae

Liliaceae Bellevalia decolorans Bornm.
G IT 133
Colchicum persicum Baker
G 134
Colchicum speciosum Stev.
G.b IT 135
Fritillaria persica Linn. 136
Ornithogalum persicum Hausskn.ex Bornm
G 137
Tulipa montana Lindl
G.b IT 138
24 Lythraceae Lythrum salicaria f. caudatum (Koehne) M.Kitagawa
H 139

25 Orobanchaceae Orobanche anatolica Boiss. & Reut.ex Reut
140
26 Papilionaceae (Leguminosae) Astragalus caprinus Guss.
141
Astragalus compactus Lam.
142
Astragalus laguroides Freyn
143
Astragalus malacotrichus Fisch. & Kotschy ex Bunge
144

Cicer 145
Medicago sativa L. 146
Lens orientalis Popow
T IT,Z 147
Lotus corniculatus L.
H IT,M 148
Onobrychis melanotricha Boiss
H IT,Z 149
Ononis spinosa Bieb
H IT 150
Oxytropis Sp.
151
Trigonella monantha C.A.Mey.
152
27 Plantaginaceae Plantago major Ell
H IT 153
27 Plumbaginaceae Acantholimon olivieri Boiss
C IT,Z 154
28














Poaceae (Gramineae)





Poaceae (Gramineae) Agropyron intermedium Beauv.
G 155
Agropyron trichophorum C.Richt.
IT,Z,O,H 156
Agrostis Sp.
157
Arrhenatherum kotschyi Boiss.
G IT 158
Boissiera squarrosa (Banks & Soland.) Eig
T IT,M 159
Bromus danthoniae Trin.
T IT,Z,O 160
Bromus sterilis Linn.
T 161
Bromus tectorum forma glabratus (Spenn.) H.St.John
H IT,M,ES,SA,K,COSM 162

Bromus tomentellus Boiss.
H IT 163
Cynodon dactylon L. H 164
Dactylis glomerata f. hispida Ghisa
IT,K 165
Elymus
166
Eremopoa persica (Trin.) Roshev
T IT,Z,H 167
Festuca ovina Brot
IT 168
Helianthemum ledifolium Mill.
T 169
Heteranthelium piliferum Hochst.ex Jaub. & Spach
T IT,Z 170

Hordeum bulbosum Linn
G IT,Z,H,K 171
Melica jacquemontii Decne
IT 172
Nardurus subulatus (Banks & Soland.) Bor
H 173
Oryzopsis Sp.
174
Phalaris paradoxa L.
T IT,M,ES 175
Phragmites australis (Cav.) Steud.
H 176
Poa bulbosa L
G IT,M,ES,K,Z,H,ES 177
Poa trivialis f. humilis (Schur) Ghisa & Beldi
H IT,M,ES 178
Stipa barbata Desf
IT,Z,H 179
Taeniatherum crinitum (Schreb.) Nevski
T IT 180
Vulpia ciliata (Pers.) Link
T 181
29 Papaveraceae Papaver argemone L. T 182
30 Polygonaceae Polygonum polycnemoides Jaub. & Spach
T IT,Z,K 183
Rumex pulcher Linn.
H IT,M,SS 184
31 Ranunculaceae Consolida Sp.
185
Delphinium
186
Ranunculus arvensis L.
T IT 187
Ranunculus pichleri Freyn ex Stapf
IT 188
Thalictrum minus Linn
H 189
32
Rosaceae
Rosaceae Amygdalus haussknechtii C.K.Schneider ex Bornm
Ph IT 190

Amygdalus lycioides Spach
Ph IT 191
Cerasus microcarpa Boiss
Ph IT,H 192
Crataegus monogyna f. szaferi M.Gostynska-Jakuszewska
Ph 193

Potentilla reptans Georgi
G IT,K 194
Rosa elymaitica Boiss. & Haussk.ex Boiss.
Ph 195
Rosa orientalis Dupont ex DC
Ph IT 196
Sanguisorba minor Bertol.
H IT,K 197
33 Rubiaceae Asperula glomerata Griseb.
H IT 198
Callipeltis cucullaria Stev
T IT,Z 199
Crucianella gilanica subsp. carduchorum F.Ehrendorfer & E.Schönbeck-Temesy
C 200

Crucianella glauca A.Rich.
H IT 201
Cruciata taurica (Pall.) Ehrend
H IT 202
Galium setaceum Lam
T IT,O,Z 203
Galium verum f. trichanthum M.E.Ancev
T IT,K 204
34 Scrophulariaceae Bungea trifida C.A.Mey.
T 205
Verbascum speciosum Opiz
H IT,K 206
Veronica triphyllos f. dentata D.Peev
207
35 Urticaceae Parietaria judaica Linn.
C 208
36 Valariaceae Valeriana sisymbriifolia Vahl.
G 209
Valerianella uncinata Dufr.
T 210
37 Violacea Viola modesta Ball T 211















به طور نموداری داده های �وق را می توان بر اساس نمودار تعداد گونه هاي مربوط به هر خانواد(شکل 1 )، نمودار تعداد جنسهاي مربوط به هر خانواده(شکل 2)، نمودار درصد گونه هاي هر خانواده(شکل 3)، نمودار درصد جنس هاي هر خانواده (شکل4)در منطقه خانگرمز ارائه نمود.






شكل 1: نمودار تعداد گونه هاي مربوط به هر خانواده در منطقه خانگرمز


شكل 2 : نمودار تعداد جنسهاي مربوط به هر خانواده در منطقه خانگرمز

شكل 3 : نمودار درصد گونه هاي هر خانواده در منطقه خانگرمز

شكل 4: نمودار درصد جنس هاي هر خانواده در منطقه خانگرمز


ویژ گیهای خاک شناسی منطقه مورد مطالعه:
نمونه های خاک نمونه برداری شده از هر محیط آندوژن مورد آنالیز قرار گر�ت که نتايح به صورت ؤير است.

7 – با�ت خاك
با است�اده از نتایج حاصل از انالیز خاک نقشه با�ت خاک در هر محیط آندوژن را

می توان ذر نقشه شماره 4 ارائه می نماید.

خاک pH 8 -
با است�اده از نتایج حاصل از انالیز خاک می توان قطعات نمونه را در سه گروه اسیدی (5/6-7) ، خنثی (7-5/7) و بازی (5/7-8) قرار داد.
6.5 - 7 7.01 - 7.5 7.51 - 8.00
23 1_1 1_2
98 1 1_3
100 3 2
104 5 4
105 8 6
119 16 7
133 17 9
137 20 13
22 14
24 15
27 18
32 19
33 21
35 25
36 26
38 28
41 30
43 31
46 34
48 37
50 40
51 42
54 44
57 45
58 47
59 49
60 52
61 55
68 56
70 63
71 64
73 65
74 66
75 67
76 69
79 72
80 77
83 78
85 82
91 84
92 86
93 87
95 89
96 90
97 94
99 107
101 110
102 116
103 118
106 128
108 122
109 125
112 128
113 129
114 130
115 132
117 M6
120 M8
123 M17
127 M64
131 M70
134 M71
135
136
138
M7
M40
M56
M60
M79
M90
M z
Mp

نقشه شماره 5 محدوده pH محیطهای آندوژن را ارائه می نماید.
9- EC خاک
با است�اده از نتایج حاصل از انالیز خاک می توانEC قطعات نمونه را در 9 گروه به صورت زیر طبقه بندی نمود.


50 -100 101 - 150 151 - 200 201 - 250 251 - 300 301 - 400 401 - 500 501 - 600 601 - 720
18 1 1_2 2 6 1_1 1_3 M8 M64
59 3 4 30 16 28 M6 M70
105 19 5 31 33 129 M z
21 7 32 56 M40
22 8 40 66 M60
43 9 41 67 M71
46 13 44 100
48 14 45 128
50 15 47 M p
51 17 54 M17
55 20 82 M90
57 23 89
60 24 99
61 25 118
63 26 121
65 27 122
68 34 125
70 35 130
71 36 133
72 37 M7
73 38
74 42
76 49
79 52
85 58
86 64
90 69
91 75
92 77
93 78
95 80
97 83
98 84
101 87
108 94
109 96
110 102
112 103
114 104
115 106
116 107
117 113
119 120
127 123
134 131
136 132
M79 135
137
138
M56


نقشه شماره 6 محدوده Ec محیطهای آندوژن را ارائه می نماید.


10- شکل زیستی گونه های گیاهی منطقه:

با است�اده از منابع موجود و بر اساس اطلاعات جمع آوري شده ميتوان اذعان داشت كه از گونه هاي گياهي كه تا كنون جمع آوري و شناسايي شده اند تعداد 85 گونه دارای شکل زیستی همی کرﯾﭙتو�یت (H) ، تعداد15 گونه دارای شکل زیستی کامو�یت ( C) ، 18 گونه شکل زیستی ژئو�یت (G)، 7 گونه شکل زیستی �انرو�یت (Ph) و 54 گونه ترو�یت(T) میباشد.
لیست این گیاهان به همراه نمودار درصدی آنها (نمودار قرصی )آنها(شکل 5) در ذیل ارایه می شود.

Conium maculatum Linn.
H 1
Eryngium billardieri Heldr.ex Boiss.
H IT 2
Ferula ovina Boiss.
H IT 3
Malabaila porphyrodiscus Stapf. & Wettst.ex Stapf
H IT 4
Prangos uloptera DC.
H 5
Scandix stellulata Tamamsch
H IT,K,O,H 6
Smyrnium cordifolium Boiss
H 7
Achillea millefolium f. albiflora J.DÄ…browska
H 8
Achillea vermicularis Trin.
H 9
Achillea wilhelmsii C.Koch
H IT,K,O 10
Centaurea aucheri (DC.) Wagenitz
H 11
Centaurea behen DC
H IT 12
Centaurea iberica Sennen & Elias
H IT,H,Z,K,O 13
Centaurea leuzeoides Walp
H 14
Centaurea solstitialis Linn.
H IT,K,O,ES,M 15
Centaurea virgata Bess
H IT,K,H,Z 16
Cichorium intybus L.
H IT,K,O 17
Cousinia bijarensis K.H.Rechinger.
H IT 18
Echinops orientalis Trautv
H 19
Echinops raddeanus Somm. & Levier
H 20
Gundelia tenuisecta Freyn & Sint.
H 21
Gundelia tournefortii Linn
H IT,M,K,O 22
Helichrysum rubicundum Bornm
H 23
Lactuca serriola f. integrifolia (S.F.Gray) S.D.Prince & R.N.Carter
H IT,M,Z,K,O,ES,SU 24
Picris strigosa Bieb
H IT,K,Z 25
Scorzonera calyculata Boiss
H IT 26
Serratula cerinthefolia Sibth. & Sm.
H 27
Tanacetum polycephalum Sch.Bip
H IT 28
Tragopogon graminifolius DC.
H IT,H 29
Anchusa italica Retz.
H IT,K 30
Echium italicum Bove ex DC
H 31
Onosma kotschyi Boiss
H 32
Onosma macrophyllum Bornm.
H 33
Aethionema stenopterum Boiss.
H IT 34
Alyssum lanigerum DC
H IT,Z 35
Alyssum meniocoides Boiss
H IT,K,Z 36
Aubrieta perviflora Boiss. H IT 37
Cardaria draba (L.) Desv.
H IT,ES,COSM 38
Fibigia suffruticosa Sweet
H IT 39
Parietaria judaica L
H 40
Dianthus crinitus Sm
H 41
Salsola kali L.
H 42
Convolvulus arvensis Linn.
H ITT,Z 43
Rosularia sempervivum A.Berger
H IT,K,Z 44
Euphorbia cheiradenia Boiss. & Hohen
H 45
Euphorbia macroclada Boiss
H IT 46
Hypericum abilianum N.K.B.Robson
H 47
Hypericum perforatum L.
H ITT,K,Z,H 48
Hypericum scabrum Linn.
H IT,COSM 49
Malva neglecta Wallr. H IT,K,O,Z,H 50
Ajuga chamaecistus Ging.ex Benth.
H 51
Eremostachys macrophylla Montbr. & Auch.
H IT,Z 52
Marrubium cuneatum
H 53
Mentha longifolia Host
H IT,K 54
Phlomis bruguieri Desf
H IT 55
Phlomis olivieri Benth
H IT,K,Z 56
Phlomis persica Boiss
H IT,Z 57
Salvia virgata Ait.
H 58
Scutellaria pinnatifida A.Ham.
H IT,K 59
Stachys inflata Benth
H IT,Z 60
Stachys kurdica Boiss. & Hohen
H Z 61
Stachys lavandulaefolia Vahl
H IT,Z,H 62
Stachys setifera C.A.Mey
H I,K 63
Teucrium orientale Linn. H IT,O 64
Teucrium polium Decne.ex Presl
H IT,M,O 65
Lythrum salicaria f. caudatum (Koehne) M.Kitagawa
H 66
Bromus tectorum forma glabratus (Spenn.) H.St.John
H IT,M,ES,SA,K,COSM 67
Bromus tomentellus Boiss.
H IT 68
Cynodon dactylon L. H 69
Nardurus subulatus (Banks & Soland.) Bor
H 70
Phragmites australis (Cav.) Steud.
H 71
Poa trivialis f. humilis (Schur) Ghisa & Beldi
H IT,M,ES 72
Rumex pulcher Linn.
H IT,M,SS 73
Thalictrum minus Linn
H 74
Sanguisorba minor Bertol.
H IT,K 75
Asperula glomerata Griseb.
H IT 76
Crucianella glauca A.Rich.
H IT 77
Cruciata taurica (Pall.) Ehrend
H IT 78
Verbascum speciosum Opiz
H IT,K 79
Lotus corniculatus L.
H IT,M 80
Onobrychis melanotricha Boiss
H IT,Z 81
Ononis spinosa Bieb
H IT 82
Plantago major Ell
H IT 83
Sisymbrium officinale Scop.
T,H 84
Thlaspi perfoliatum Linn.
T,H 85










Lagoecia cuminoides Linn.
T IT 1
Torilis tenella Reichb.f.
T IT,Z 2
Turgenia latifolia hoffm.
T IT,K 3
Anthemis odontostephana Boiss
T 4
Carduus pycnocephalus L.
T 5
Carthamus oxyacantha Bieb.
T IT,Z 6
Chardinia orientalis Britten
T IT 7
Cousinia hamadanensis K.H.Rechinger
T 8
Crepis sancta (L.) Babcock
T IT,M 9
Garhadiolus angulosus Jaub. & Spach
T IT,K 10
Lasiopogon muscoides DC
T IT.O 11
Picnomon acarna (L.) Cass.
T IT,K,Z,H 12
Senecio vernalis Franch.
T IT.K,M, 13
Rochelia disperma (L.) Wettst.
T IT 14
Aethionema elongatum Boiss.
T 15
Alyssum minus (L.) Rothm
T IT 16
Alyssum szovitsianum Fisch. & Mey
T IT,K,O 17
Arabis nova Vill.
T IT,Z,H 18
Camelina laxa C.A.Mey.
T 19
Sinapis aucheri O.E.Schulz
T IT 20
Cerastium dichotomum Crantz
T IT,K 21
Cerastium inflatum Link ex Sweet
T IT,K,Z 22
Minuartia meyeri Bornm
T IT,K,Z 23
Minuartia recurva Schinz & Thell
T 24
Silene chloraefolia Sm
T IT 25
Vaccaria oxyodonta Boiss
T IT 26
Helianthemum ledifolium Mill
T 27
Scabiosa orientalis Lag.
T 28
Lallemantia iberica Fisch. & Mey.
T 29
Lamium album Linn
T 30
Lamium amplexicaule forma albiflorum D.M.Moore
T IT,K 31
Nepeta straussii Hausskn. & Bornm
T IT 32
Ziziphora tenuior Falk
T IT,Z 33
Lens orientalis Popow
T IT,Z 34
Boissiera squarrosa (Banks & Soland.) Eig
T IT,M 35
Bromus danthoniae Trin.
T IT,Z,O 36
Bromus sterilis Linn.
T 37
Eremopoa persica (Trin.) Roshev
T IT,Z,H 38
Helianthemum ledifolium Mill.
T 39
Heteranthelium piliferum Hochst.ex Jaub. & Spach
T IT,Z 40
Phalaris paradoxa L.
T IT,M,ES 41
Taeniatherum crinitum (Schreb.) Nevski
T IT 42
Vulpia ciliata (Pers.) Link
T 43
Papaver argemone L. T 44
Polygonum polycnemoides Jaub. & Spach
T IT,Z,K 45
Ranunculus arvensis L.
T IT 46
Callipeltis cucullaria Stev
T IT,Z 47
Galium setaceum Lam
T IT,O,Z 48
Galium verum f. trichanthum M.E.Ancev
T IT,K 49
Bungea trifida C.A.Mey.
T 50
Valerianella uncinata Dufr.
T 51
Viola modesta Ball T 52





Allium scabriscapum Boiss
G IT 1
Cephalorrhynchus rechingeranus Tuislv
G IT 2
Steptorhamphus persicus O. & B.Fedtsch.
G 3
Cyperus longus A.Rich
G IT 4
Gladiolus atroviolaceus Boiss
G 5
Juncus inflexus f. equisetosus (Dum.) Soo G IT,M,ES 6
Bellevalia decolorans Bornm.
G IT 7
Colchicum persicum Baker
G 8
Ornithogalum persicum Hausskn.ex Bornm
G 9
Agropyron intermedium Beauv.
G 10
Arrhenatherum kotschyi Boiss.
G IT 11
Hordeum bulbosum Linn
G IT,Z,H,K 12
Poa bulbosa L
G IT,M,ES,K,Z,H,ES 13
Potentilla reptans Georgi
G IT,K 14
Valeriana sisymbriifolia Vahl.
G 15
Colchicum speciosum Stev.
G.b IT 16
Tulipa montana Lindl
G.b IT 17
Ixiolirion tataricum (Pall.) Herb. & Traub G.b IT,M.SS 18


Scariola orientalis (Boiss.) Sojak
C IT,K,O, 1
Acanthophyllum caespitosum Boiss
C IT 2
Dianthus orientalis Donn
C IT,K,O, 3
Silene aucheriana Boiss.
C IT,K 4
Silene bupleuroides Heldr.ex Boiss
C 5
Pterocephalus canus Coult.ex DC.
C IT,K,Z 6
Euphorbia szovitsii Fisch. & Mey
C 7
Salvia multicaulis Vahl
C IT,K 8
Thymus fallax Fisch. & Mey.
C IT 9
Thymus kotschyanus Boiss. & Hoben
C 10
Acantholimon olivieri Boiss
C IT,Z 11
Crucianella gilanica subsp. carduchorum F.Ehrendorfer & E.Schönbeck-Temesy
C 12
Parietaria judaica Linn.
C 13
Noaea mucronata Aschers. & Schweinf
C,H IT,K 14
Carex stenophylla Thien.ex Boott
C,H IT 15

















Berberis integerrima Bunge
Ph IT 1
Amygdalus haussknechtii C.K.Schneider ex Bornm
Ph IT 2
Amygdalus lycioides Spach
Ph IT 3
Cerasus microcarpa Boiss
Ph IT,H 4
Crataegus monogyna f. szaferi M.Gostynska-Jakuszewska
Ph 5
Rosa elymaitica Boiss. & Haussk.ex Boiss.
Ph 6
Rosa orientalis Dupont ex DC
Ph IT 7










شكل 5: نمودار قرصي درصد شكل زيستي در منطقه خانگرمز(Ph ء �انرو�یت – C ء كامو�يت – G ء ژئو�یت – T ء ترو�يت - H ء همی کریپتو�یت )

11 - کروتپ (عناصر رویشی) گونه های گیاهی منطقه مورد مطالعه:

براساس بررسيهاي انجام شده از منابع موجود ، گونه هاي گياهي منطقه مورد مطالعه از نظر كوروتيپ شامل گیاهان ذیل می باشد. نمودار درصد هر کروتیپ در شکل 6 ارائه شده است.


Allium scabriscapum Boiss
G IT 1
Lagoecia cuminoides Linn.
T IT 2
Cephalorrhynchus rechingeranus Tuislv
G IT 3
Chardinia orientalis Britten
T IT 4
Cousinia bijarensis K.H.Rechinger.
H IT 5
Scorzonera calyculata Boiss
H IT 6
Rochelia disperma (L.) Wettst.
T IT 7
Aethionema stenopterum Boiss.
H IT 8
Alyssum minus (L.) Rothm
T IT 9
Aubrieta perviflora Boiss. H IT 10
Fibigia suffruticosa Sweet
H IT 11
Sinapis aucheri O.E.Schulz
T IT 12
Acanthophyllum caespitosum Boiss
C IT 13
Silene albescens Boiss
IT 14
Silene chloraefolia Sm
T IT 15
Carex stenophylla Thien.ex Boott
C,H IT 16
Cyperus longus A.Rich
G IT 17
Euphorbia macroclada Boiss
H IT 18
Geranium tuberosum Boiss.
IT 19
Nepeta straussii Hausskn. & Bornm
T IT 20
Phlomis bruguieri Desf
H IT 21
Salvia sclareopsis Bornm.ex I.C.Hedge
IT 22
Thymus fallax Fisch. & Mey.
C IT 23
Bellevalia decolorans Bornm.
G IT 24
Ononis spinosa Bieb
H IT 25
Festuca ovina Brot
IT 26
Taeniatherum crinitum (Schreb.) Nevski
T IT 27
Ranunculus arvensis L.
T IT 28
Ranunculus pichleri Freyn ex Stapf
IT 29
Amygdalus haussknechtii C.K.Schneider ex Bornm
Ph IT 30
Rosa orientalis Dupont ex DC
Ph IT 31
Asperula glomerata Griseb.
H IT 32
Crucianella glauca A.Rich.
H IT 33
Cruciata taurica (Pall.) Ehrend
H IT 34




Eryngium billardieri Heldr.ex Boiss.
H IT 35
Ferula ovina Boiss.
H IT 36
Malabaila porphyrodiscus Stapf. & Wettst.ex Stapf
H IT 37
Centaurea behen DC
H IT 38
Tanacetum polycephalum Sch.Bip
H IT 39
Berberis integerrima Bunge
P IT 40
Vaccaria oxyodonta Boiss
T IT 41
Colchicum speciosum Stev.
G.b IT 42
Tulipa montana Lindl
G.b IT 43
Plantago major Ell
H IT 44
Arrhenatherum kotschyi Boiss.
G IT 45
Bromus tomentellus Boiss.
H IT 46
Melica jacquemontii Decne
IT 47
Amygdalus lycioides Spach
Ph IT 48



Alyssum meniocoides Boiss
H IT,K,Z 1
Cerastium inflatum Link ex Sweet
T IT,K,Z 2
Rosularia sempervivum A.Berger
H IT,K,Z 3
Pterocephalus canus Coult.ex DC.
C IT,K,Z 4
Minuartia meyeri Bornm
T IT,K,Z 5
Picris strigosa Bieb
H IT,K,Z 6
Phlomis olivieri Benth
H IT,K,Z 7
Picnomon acarna (L.) Cass.
T IT,K,Z 8
Hypericum perforatum L.
H IT,K,Z 9
Centaurea virgata Bess
H IT,K,Z 10

Lasiopogon muscoides DC
T IT.O 1
Teucrium orientale Linn. H IT,O 2
Ziziphora clinopodioides Lam
IT,O 3

Galium setaceum Lam
T IT,O,Z 1

Alyssum lanigerum DC
H IT,Z 1
Acantholimon olivieri Boiss
C IT,Z 2
Torilis tenella Reichb.f.
T IT,Z 3
Stachys inflata Benth
H IT,Z 4
Carthamus oxyacantha Bieb.
T IT,Z 5
Convolvulus arvensis Linn.
H IT,Z 6
Eremostachys macrophylla Montbr. & Auch.
H IT,Z 7
Phlomis persica Boiss
H IT,Z 8
Ziziphora tenuior Falk
T IT,Z 9
Lens orientalis Popow
T IT,Z 10
Onobrychis melanotricha Boiss
H IT,Z 11
Heteranthelium piliferum Hochst.ex Jaub. & Spach
T IT,Z 12
Callipeltis cucullaria Stev
T IT,Z 13

Hypericum scabrum Linn.
H IT,COSM 1

Tragopogon graminifolius DC. H IT,K 1
Anchusa italica Retz.
H IT,K 2
Cerastium dichotomum Crantz
T IT,K 3
Noaea mucronata Aschers. & Schweinf
C,H IT,K 4
Cerasus microcarpa Boiss
Ph IT,K 5
Turgenia latifolia hoffm.
T IT,K 6
Galium verum f. trichanthum M.E.Ancev
T IT,K 7
Sanguisorba minor Bertol.
H IT,K 8
Potentilla reptans Georgi
G IT,K 9
Dactylis glomerata f. hispida Ghisa
IT,K 10
Stachys setifera C.A.Mey
H IT,K 11
Scutellaria pinnatifida A.Ham.
H IT,K 12
Silene aucheriana Boiss.
C IT,K 13
Salvia multicaulis Vahl
C IT,K 14
Mentha longifolia Host H IT,K 15
Lamium amplexicaule forma albiflorum D.M.Moore
T IT,K 16
Verbascum speciosum Opiz
H IT,K 17
Garhadiolus angulosus Jaub. & Spach T IT,K 18

Scariola orientalis (Boiss.) Sojak
C IT,K,O, 1
Dianthus orientalis Donn
C IT,K,O, 2
Scandix stellulata Tamamsch
H IT,K,O,H 3
Alyssum szovitsianum Fisch. & Mey
T IT,K,O 4
Achillea wilhelmsii C.Koch
H IT,K,O 5
Cichorium intybus L.
H IT,K,O 6

Centaurea solstitialis Linn.
H IT,K,O,ES,M 1

Malva neglecta Wallr. H IT,K,O,Z,H 1

Centaurea iberica Sennen & Elias
H IT,H,Z,K,O 1

Senecio vernalis Franch.
T IT.K,M, 1

Bromus danthoniae Trin.
T IT,Z,O 1

Agropyron trichophorum C.Richt.
IT,Z,O,H 1


Arabis nova Vill.
T IT,Z,H 1
Eremopoa persica (Trin.) Roshev
T IT,Z,H 2
Stachys lavandulaefolia Vahl
H IT,Z,H 3
Stipa barbata Desf
IT,Z,H 4
Hordeum bulbosum Linn
G IT,Z,H,K 5
Polygonum polycnemoides Jaub. & Spach
T IT,Z,K 6

Crepis sancta (L.) Babcock
T IT,M 1
Boissiera squarrosa (Banks & Soland.) Eig
T IT,M 2
Lotus corniculatus L.
H IT,M 3

Teucrium polium Decne.ex Presl
H IT,M,O 1

Gundelia tournefortii Linn
H IT,M,K,O 1

Silene conoidea Linn.
IT,M,K,O,COSM 1

Lactuca serriola f. integrifolia (S.F.Gray) S.D.Prince & R.N.Carter
H IT,M,Z,K,O,ES,SU 1

Juncus inflexus f. equisetosus (Dum.) Soo G IT,M,ES 1
Phalaris paradoxa L.
T IT,M,ES 2
Poa trivialis f. humilis (Schur) Ghisa & Beldi
H IT,M,ES 3

Bromus tectorum forma glabratus (Spenn.) H.St.John
H IT,M,ES,SA,K,COSM 1

Poa bulbosa L
G IT,M,ES,K,Z,H,ES 1

Ixiolirion tataricum (Pall.) Herb. & Traub
G.b IT,M.SS 1
Rumex pulcher Linn.
H IT,M,SS 2

Cardaria draba (L.) Desv.
H IT,ES,COSM 1

Stachys kurdica Boiss. & Hohen
H Z 1



شكل 6: نمودار درصد عناصر رويشي در منطقه خانگرمز


12- گونه های مرتعی (به همراه شكل زیستی وکوروتیپ) منطقه مورد مطالعه:

پس از جمع آوري و شناسايي گياهان منطقه خانگرمز مي توان براساس نتايجي كه تا كنون بدست آمده ، تاكسون هاي زير را بعنوان گونه هاي مرتعي منطقه خانگرمز به ترتيب خانواده و جنس مشخص نمود:




ردي�
خانواده گونه شكل زيستي ارزش مرتعي ردي�

1 Amaryllidaceae Ixiolirion tataricum (Pall.) Herb. & Traub
G 3 1
2 Apiaceae (Umbelliferae) Turgenia latifolia hoffm. T 3 2
3 Asteraceae (Compositae) Cichorium intybus L.
H 3 3
4 Berberidaceae Berberis integerrima Bunge
P 3 4
5 Brassicaceae (Cruciferae) Aubrieta perviflora Boiss. T 3 5
Camelina laxa C.A.Mey.
2 6
Fibigia suffruticosa Sweet
HC 3 7
Sisymbrium officinale Scop.
2 8
6 Caryophyllaceae Cerastium dichotomum Crantz
T 3 9
Dianthus crinitus Sm
C 2 10
Minuartia meyeri Bornm
T 3 11
Silene conoidea Linn.
T 3 12
7 Chenopodiaceae Salsola kali L.
H 3 13
8 Convolvulaceae Convolvulus arvensis Linn.
T 2 14
9 Cyperaceae Carex stenophylla Thien.ex Boott
T 3 15
10 Labiatae (Lamiaceae) Stachys inflata Benth
C 3 16
Stachys lavandulaefolia Vahl
H 3 17
Teucrium orientale Linn. H 3 18
Teucrium polium Decne.ex Presl
C 3 19
Thymus kotschyanus Boiss. & Hoben
C 3 20
11 Liliaceae Colchicum speciosum Stev.
G 2 21
12 Papilionaceae (Leguminosae) Cicer oxyodou Boiss. & Hohen.
3 22
Medicago sativa L.
23
Lotus corniculatus L.
T 1 24
Onobrychis melanotricha Boiss
T 2 25
13

Poaceae (Gramineae







Poaceae (Gramineae) Agropyron intermedium Beauv.
C 1 26
Agropyron trichophorum C.Richt.
1 27
Bromus danthoniae Trin.
T 3 28
Bromus tectorum forma glabratus (Spenn.) H.St.John
T 2 29

Bromus tomentellus Boiss.
T 1 30
Cynodon dactylon (L.) Pers.
H 31
Dactylis glomerata f. hispida Ghisa
T 1 32
Festuca ovina Brot
T 1 33
Hordeum bulbosum Linn
T 3 34
Oryzopsis holciformis Hack.
T 2 35
Poa bulbosa L
G 3 36
Stipa barbata Desf
H 3 37
14 Papaveraceae Papaver argemone L
T 38
15 Polygonaceae Rumex pulcher Linn.
T 39
16 Rubiaceae Asperula glomerata Griseb.
C 3 40
17 Violaceae Viola modesta Ball
T 41












13 - گیاهان دارویی(به همراه شکل زیستی و کروتیپ) منطقه مورد مطالعه

پي بردن به اهميت بالقوه مناطق مورد بررسي از لحاظ بهره برداري گياهي به ويژه از لحاظ گياهان دارويي جز اهدا� اين بررسي بوده است . به منظور تعيين گونه هاي داراي كاربرد دارويي در مناطق مورد بررسي ، از منابع منتشرشده در اين زمينه است�اده شد . با مقايسه �هرست گونه هاي گياهي منطقه مورد بررسي با اسامي گونه هاي گياهي دارويي ذكر شده در منابع مورد است�اده و مجزا نمودن گونه هاي داراي كاربرد دارويي ،براساس نتايجي كه تا كنون بدست آمده ، تاكسون هاي زير را بعنوان گونه هاي دارويي منطقه خانگرمز به ترتيب خانواده و جنس مشخص نمود.



ردي� خانواده گونه هاي داروئي شكل زيستي

ردي�


1 Amaryllidaceae Ixiolirion tataricum (Pall.) Herb. & Traub
G 1
2 Apiaceae (Umbelliferae) Eryngium billardieri Heldr.ex Boiss.
H 2
Smyrnium cordifolium Boiss
H 3
3 Asteraceae (Compositae) Achillea wilhelmsii C.Koch
H 4
Anthemis odontostephana Boiss
T 5
Centaurea solstitialis Linn.
H 6
Chardinia orientalis Britten
T 7
Cichorium intybus L.
H 8
Echinops orientalis Trautv
H 9
Echinops rytrodes Bunge
H 10
Gundelia tournefortii Linn
H 11
Helichrysum rubicundum Bornm
H 12
Lactuca serriola f. integrifolia (S.F.Gray) S.D.Prince & R.N.Carter
H 13

Tanacetum polycephalum Sch.Bip
H 14
4 Berberidaceae Berberis integerrima Bunge
P 15
5 Boraginaceae Anchusa italica Retz.
H 16
Echium italicum Bove ex DC
H 17
6 Brassicaceae (Cruciferae) Alyssum lanigerum DC
C 18
Alyssum meniocoides Boiss
T 19
Alyssum minus (L.) Rothm
T 20
Alyssum szovitsianum Fisch. & Mey
T 21
Cardaria draba (L.) Desv.
G 22
7 Caryophyllaceae Silene chloraefolia Sm
C 23
Silene conoidea Linn.
T 24
Vaccaria oxyodonta Boiss
T 25
8 Chenopodiaceae Salsola kali L.
H 26
9 Convolvulaceae Convolvulus arvensis Linn.
T 27
10 Cyperaceae Cyperus longus A.Rich
G 28
11 Euphorbiaceae Euphorbia macroclada Boiss
T 29
12 Gnetaceae Ephedra Sp. 30
13 Hypericaceae Hypericum perforatum L.
H 31
Hypericum scabrum Linn.
H 32
14


Labiatae (Lamiaceae)




Labiatae (Lamiaceae) Lallemantia iberica Fisch. & Mey.
T 33
Lamium album Linn
H 34
Mentha longifolia Host
G 35
Nepeta straussii Hausskn. & Bornm
T 36
Salvia multicaulis Vahl
H 37
Scutellaria pinnatifida A.Ham. H 38
Stachys inflata Benth C 39
Stachys lavandulaefolia Vahl
H 40
Teucrium orientale Linn. H 41
Teucrium polium Decne.ex Presl
C 42
Thymus fallax Fisch. & Mey.
C 43
Thymus kotschyanus Boiss. & Hoben
C 44
Ziziphora clinopodioides Lam
H 45
Ziziphora tenuior Falk
T 46
15 Liliaceae Bellevalia decolorans Bornm.
G 47
Colchicum speciosum Stev.
G 48
16 Lythraceae Lythrum salicaria f. caudatum (Koehne) M.Kitagawa G 49

17 Papilionaceae (Leguminosae) Cicer oxyodou Boiss. & Hohen.
50
Medicago sativa L.
51
Lens orientalis Popow
H 52
Lotus corniculatus L.
T 53
Ononis spinosa Bieb
H 54
18 Plantaginaceae Plantago major Ell
T 55
19 Poaceae (Gramineae) Cynodon dactylon (L.) Pers.
H 56
20 Papaveraceae Papaver argemone L
T 57
21 Ranunculaceae Ranunculus arvensis L.
G 58
Thalictrum minus Linn
H 59
22 Rosaceae
Rosaceae Amygdalus haussknechtii C.K.Schneider ex Bornm
P 60

Amygdalus lycioides Spach
P 61
Cerasus microcarpa Boiss
P 62
Crataegus meyeri Pojark.
P 63
Potentilla reptans Georgi
H 64
Sanguisorba minor Bertol.
H 65
22 Rubiaceae Galium verum f. trichanthum M.E.Ancev
H 66
23 Scrophulariaceae Verbascum speciosum Opiz
H 67
Veronica triphyllos f. dentata D.Peev
T 68
24 Urticaceae Parietaria judaica Linn.
C 69










14- گیاهان دارای سایر مصار� :
علاوه بر مصار� دارویی و مرتعی از گیاهان جهت مصار� دیگری نظیر مصار� صنعثی ، مصار� غذایی و ... مورد است�اده می باشند. که در جدول زیر خلاصه می شود.


Conium maculatum Linn.
Vegetable 1
Achillea millefolium f. albiflora J.DÄ…browska
Medicinal crop(Beverage) 2
Gundelia tournefortii Linn
Vegetable 3
Sisymbrium officinale Scop.
Vegetable 4
Convolvulus arvensis Linn.
Spice-Herb-Condiment 5
Hypericum perforatum L.
Medical crop 6
Lallemantia iberica Fisch. & Mey.
Tanning agent 7
Lamium album Linn
Vegetable 8
Tulipa montana Lindl
Vegetable 9
Lotus corniculatus L.
Forage legum 10
Plantago major Ell
Vegetable 11
Cynodon dactylon (L.) Pers.
Forage Grass 12
Dactylis glomerata f. hispida Ghisa
Forage Grass 13
Phragmites australis (Cav.) Steud.
root=sugar/sweetener =tanning agent=gum 14
Galium verum f. trichanthum M.E.Ancev
spice/herb/condiment =beverage 15
Valeriana officinalis Linn.
Medicinal crop 16

15- گیاهان اندميك ايران داراي طبقات ح�اظتي در منطقه مورد مطالعه بر اساس Red list

طبقات ح�اظتي عناصر گياهي موجود در مناطق مورد بررسي بر اساس طبقه بندي (IUCN ) و Red data book of Iran تعيين گرديد . بدين منظور با مقايسه �هرست اسامي گونه هاي گياهي منطقه مورد بررسي با �هرست گونه هاي داراي طبقات ح�اظتي در منابع مذكور ، �هرستهاي جداگانه اي از گياهان داراي طبقات ح�اظت براي هر يك از مناطق مورد بررسي ارائه شد . با توجه به اينكه در منابع مورد است�اده ، طبقات ح�اظتي براي گونه هاي اندميك ايران تعيين شده است ، بنابراين �هرست گونه هاي داراي طبقات ح�اظتي ، مشخص كننده گونه هاي اندميك ايران در هر منطقه نيز مي باشد . از لحاظ طبقات ح�اظتي گونه هاي گياهي به چند گروه تقسيم مي شوند كه تعاري� مربوط در ذيل ارائه مي شود :

ال�- گونه هاي منقرض شده :

گونه هايي هستند كه يكبار از طبيعت جمع شده اند و امكان جمع آوري دوباره آنها از طبيعت وجود ندارد ( يا حداقل تا به حال جمع آوري نشده اند ). اين گونه ها داراي يك جمعيت كوچك بوده اند كه وضعيت بحراني داشته اند و در نتيجه عوامل مختل� ، آن جمعيت كوچك از بين ر�ته است و جمع آوري انجام يا�ته در حقيقت از آخرين بازماندگان جمعيت كوچك بحراني صورت گر�ته است . گاهي ات�اق مي ا�تد كه از اين گونه ها به طور تصاد�ي به صورت ان�رادي يا جمعيت هاي كوچك ، جمع آوري مجددي صورت مي گيرد . برخي از گونه هاي گياهي بعد از چندين دهه از طبيعت مجددا كش� و جمع آوري گرديده اند . ليكن در واقه چنين گونه هايي عملا منقرض شده محسوب مي شوند ، چون امكان زاد آوري آنها در شرايط حاضر وجود ندارد يا بسيار اندك است .

ب- گونه هاي منقرض شده در طبيعت :

گونه هايي كه امكان زاد آوري آنها در طبيعت وجود ندارد و نگهداري آنها �قط به صورت كشت ممكن است . برخي از گونه هاي Juniperus در بعضي از رويشگاههاي خود داراي چنين وضعيتي است و چون شرايط ادا�يك قبل وجود ندارد و زادأوري گياه در محيط طبيعي اش ممكن نيست بايد بذر آنها به نهال تبديل و سپس نهال در طبيعت جايگزين شود . در اكثر اين مناطق هيچ گونه نهال Juniperus جواني ديده نمي شود .

ج- گونه هاي بحراني :

گونه هايي كه طي دهه اخير 80 % از جمعيت خود را از دست داده اند يا كل جمعيت آنها محدود به يك مكان است يا رويشگاههاي آنها در طي دهه اخير 80% از كي�يت و سلامت خود را از دست داده است . بسياري از گونه هاي تك رويشگاهي (Monolocal ) مربوط به جنسهاي زير ، گونه هاي بحراني اند :
Astragalus , Ranunculus , Acantholimon , Anthemis , Cousinia , Oxytropis , Alcea , Scorzonera , Tragopogon , Silene , Echinops

د- گونه هاي در خطر انقراض :

گونه هايي كه در طي ده سال اخير 50 % از جمعيت خود را از دست داده اند يا جمعيت آنها به دو تا سه مكان محدود شده است . بخش كثيري از گونه هاي كم جمعيت كشور كه امكان محدود شدن آنها به هر دليلي وجود دارد به اين طبقه ح�اظتي تعلق دارند . با توجه به �رايند تصاعدي و همه جانبه توسعه ، جمعيتهاي در خطر انقراض اغلب در حال تبديل به جمعيتهاي بحراني مي باشند . برخي از گونه هاي Onosma , Cousinia , Pteropyrum , Astragalus در مرز تبديل جمعيتهاي در خطر انقراض به بحراني قرار دارند . گونه هاي در خطر انقراض با درجات بالايي از خطر نابودي در آينده نزديك مواجه مي باشند .

ه- گونه هاي آسيب پذير Vulcanic species :

گونه هايي هستند كه در طي ده سال اخير 20% از جمعيت خود را از دست داده اند يا سطح اشغال و گستره پراكنش آنها در طي ده سال اخير 20% كاهش نشان داده است يا جمعيت آنها �قط به ده مكان محدود شده است . رويشگاه چنين گونه هايي آسيب پذير است و طي ده سال اخير ممكن است 20% از كي�يت آن كاسته شود و اين گونه ها به مرز گونه هاي در خطر انقراض وارد شوند . بسياري از گونه هاي بادام ، پسته ، پيازداران خانواده هاي Amaryllidaceae , Orchidaceae , Iridaceae , Liliaceae آسيب پذير و در �هرست گونه هاي داراي ارزش ح�اظت و شايان توجه قرار دارند . گونه هاي آسيب پذير با درجات بالايي از خطر نابودي در آينده نه چندان دور مواجه مي باشند .

و- گونه هاي داراي وضعيت با خطر كمتر ( Lower risk species )

گونه هايي هستند كه اطلاعات نشان مي دهد آنها در هيچكدام از طبقات بالا نمي گنجد و اصولا داراي مشكلي براي بقا در طبيعت نيستند . برخي از آنها جهان وطني و برخي نيز در رويشگاههاي خود داراي وسعت بالايي هستند .

ز- گونه هاي داراي كمبود داده ها ( Data deficient )

گونه هايي هستند كه از تغييرات آنها طي ده سال اخير اطلاعي نداريم يا اصولا طي ده سال اخير از ايران كش� يا ثبت نشده اند و يا اين كه مشكوك به اين هستيم كه در كدام يك از طبقات ح�اظت مي گنجد .


Asteraceae Cousinia hamadanensis K.H.Rechinger
LR
Cousinia bijarensis K.H.Rechinger.
DD
Tanacetum polycephalum Sch.Bip
LR
Boraginaceae Onosma kotschyi Boiss
LR
Brassicaceae Aethionema stenopterum Boiss.
LR
Alyssum lanigerum DC
LR
Cariophylaceae Silene albescens Boiss
DD
Dianthus orientalis Donn
LR
Lamiaceae Ajuga chamaecistus Ging.ex Benth.
LR
Nepeta straussii Hausskn. & Bornm
LR
Phlomis persica Boiss
LR
Salvia sclareopsis Bornm.ex I.C.Hedge
DD
Liliaceae Tulipa montana Lindl
LR
Papilionaceae Astragalus malacotrichus Fisch. & Kotschy ex Bunge
LR
Onobrychis melanotricha Boiss
LR
Plumbaginaceae Acantholimon olivieri Boiss
LR
Rosaceae Amygdalus haussknechtii C.K.Schneider ex Bornm
LR

(Low Risk Spacies = DD=Data Deficient - LR)

16 – چگونگی بهره برداری از پوشش گیاهی و وضعیت تجدید حیات
با توجه به این که منطقه مورد بررسی در چند ساله اخیر به عنوان منطقه ح�اظت شده اعلام شده است .بحث پیرامون چگونگی بهره برداری از پوشش گیاهی نمی تواند آنچنان مطرح باشد. اما لازم به ذکر است که علیرغم اعلا م منطقه به عنوان منطقه ح�اظت شده در برخی از پوشش به خصوص در ارت�اعات پایین و بخشهای حاشیه ای اثراتی از چرای دام مشاهده شد. در ارت�اعات بالاتر به ویژه بخش تخته سر گیاهان مورد است�اده وخوش موجود در منطقه که به عنوان بخشی از �ون طبیعی منطقه می توان محسوب کرد مورد است�اده قرار میگیرد.

17- وضعیت رویشگاه از نظر سلامت
ØŸ
18 – کلیات آ�ات و بیماریهای گیاهی
در مجموع گیاهان و پوشش گیاهی منطقه از سلامت نسبی برخوردار می باشد. اما در جمع آوری گونه های داخل قطعات نمونه که در محیطهای آندوژن منطقه قرار داشتند مواردی از آ�ات و بیماری مشاهده شد که از آن جمله می توان به شته، ملخ و .... اشاره نمود.
19- پوشش گیاهی انسان ساخت
با توجه به موقعیت منطقه مورد مطالعه این منطقه دور از منابع آلاینده می با شد و از شرایط زیستی مناسبی بر خوردار است. اعلام این منطقه به عنوان منطقه ح�اظت شده نیز عامل جلوگیری از دخالت انسان و تا ثیر آن بر پوشش گیاهی شده است. اما لازم به یاد آوری است که ساخت پاسگاه و ایجاد آبشخوار و سکل گیری میکرو کلیما توسط ماموران و محیط بانان سازمان محیط زیست در ایجاد زیستکاهها ی ویژه و �راهم ساختن شرایط لازم برای استقرار گیاهان خاصی موثر بوده است. وجود گیاهان خاک روبه ای آنتروپوژن (انسان زاد)مانند Cardaria draba(L.)Desv. و AchilleaوCapsella bursa-pastoris(L.)Medicus و لگدمال شده مانندPolygonum می تواند نمایانگر حضور و�عالیت انسان باشد.اما به غیر از منطقه دست کاشت مجاور پاسگاه محیط بانی و چند آبشخوار و میکروکلیمای ایجاد شده نمی توان از پوشش های گیاهی انسان ساخت در سایر بخشهای پوشش های گیاهی منطقه ذکر نمود.

20- جنگلهای دست کاشت
در منطقه مورد مطالعه پس از استقرار ماموران محیط زیست عملیات کاشت درختان از جمله گیاهان مثمر مانند گردو (Jugland)،گیلاس(Cerasus) ،زرد آلو (Prunus)، انگور(Vitis) ،سیب , (Malus),توت (Murus)
و غیر مثمر ماننذ نارون((Ulmus ، زبان گنجشک ،Fraxinus، بید (Salix) و سروخمره ای (Thuja orientalis) ،

21- عوامل اکولوژیکی منطقه مورد مطالعه
از عوامل اکولوژی منطقه علاوه بر نوع اقلیم منطقه که اقلیمی از نوع اقلیم نیمه خشک است می توان به عامل ارت�اع اشاره نمود. وجود ارت�اعات در منطقه باعث شکل گیری شیب های محتل� و تاثیر نوع شیب بر استقرار پوشش های گیاهی با ترکیب های گونه ای مت�اوت شده است . این دو عامل به عنوان عوامل اکولوژیک غیر مستقیم باعث تاثیر بر شکل گیری بسترهای مختل� و تنوع ویژگیهای حاک شناختی و در نتیجه زیستگاهای گوناگون شده است(به موارد مربوط به ویژگیهای خاک و زیستگاهای ویژه منطقه مراجعه شود). از سوی ذیگر وجود چشمه ها و آبراهه های موجود نیز بر روی ایجاد شرایط اکولوژیک ویژه و در نتیجه ترکیب گونه ای خاص موثر است